QRUP 76: Alüminium və alüminium məmulatları — Azərbaycan üçün GTIP Rehberi
QRUP 76: Alüminium və alüminium məmulatları — Azərbaycan üçün GTIP ðtibarı Rehberi (PNUM6940)
QRUP 76 Beynəlxalq Harmonlaşdırma Sisteminin (HS) alüminium və alüminium məmulatlarına aid başlığıdır. Bu qrupa 7601-dən 7616-ya qədər 16 əsas alt başlıq daxildir və hər biri özünəməxsus gümrük vergisi, idxal-ixrac qaydaları və ticarət dinamikasına malikdir. Azərbaycan üçün bu qrup xüsusilə əhəmiyyətlidir, çünki ölkə Sumqayıt Alüminium Zavodu (SAL) vasitəsilə böhük miqdarda alüminium istehsal edir və eyni zamanda müxtəlif alüminium məmulatlarını idxal edir.
Bu səhifə Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin rəsmi GTIP kodları əsasında hazırlanmışdır və idxalçı-ixracatçılar üçün praktik rehber kimi nəzərdə tutulmuşdur. Burada hər bir GTIP kodu, ona aid məhsul təsviri, gümrük vergisi və ticarət strategiyaları ətraflı izah edilir.
Æsas Mövzular: GTIP 7601, GTIP 7602, GTIP 7606, GTIP 7607, GTIP 7608, alüminium idxal, alüminium ixrac, gümrük vergisi, Azərbaycan alüminium sənayesi, Sumqayıt Alüminium Zavodu
Alüminium Sənayesi: Ümumi Məlumat
Alüminium dünyada ən çox istifadə olunan metallardan biridir və özünün yüngüllüyü, korroziyaya davamlılığı, yüksək elektrik və istilik keçiriciliyi ilə seçilir. Qlobal alüminium istehsalı ilə təxminən 70 milyon tondur və bu rəqəm hər il 3-4% artır. Æn böyük istehsalçılar Çin (60 milyon ton), Hindistan, Rusiya və Kanadadır. Avropa və Asiya ölkələri əsas idxalçılardır.
Alüminiumun əsas üstünlükləri: (1) çəkisinin az olması — poladdan 3 dəfə yüngül, (2) korroziyaya davamlılıq — təbiətdə oksid təbəqəsi əmələ gətirir və metallı qoruyur, (3) yüksək elektrik keçiriciliyi — misin 60%-i qədər, lakin daha ucuz, (4) sonsuz geri dönüşüm — tullantılardan yenidən istehsal 95% enerji qənaəti sağlayır, (5) asan formalaşdırma — ekstrüziya, tökmə, emal üsulları çox yönlüdür.
Sənaye istifadəsi baxımından alüminium əsasən: inşaat sectorunda (pəncərə, qapı, fasadlar — 25%), nəqliyyatda (avtomobil, təyyarə, gəmi — 23%), qida paketləmədə (içki bankaları, folqa — 15%), elektrik və elektronikada (kabellər, radiatorlar — 10%), maşın inşaatında (10%) və məişət məmulatlarında (5%) istifadə olunur. Qalan hissə digər sənaye sahələrinə aiddir.
Azərbaycan Alüminium Sənayesi
Azərbaycan MDB məkanında alüminium istehsalına görə ən böyük ölkələrdən biridir. Ölkənin alüminium sənayesi əsasən iki böhük zavod üzərində qurulmuşdur:
- Sumqayıt Alüminium Zavodu (SAL) — 1955-ci ildə istifadəyə verilib, ölkənin ən böyük alüminium istehsalçısıdır. Illiq istehsal gücü 450-500 min ton arasındadır. Æsas məhsulları: emal olunmamış alüminium (7601), alüminium çubuqlar (7604), məftil (7605) və plitələr (7606).
- Gəncə Alüminium Zavodu — Gəncə şəhərində yerləşir və daha kiçik tutumlu olsa da, region üçün əhəmiyyətli istehsalçıdır.
- Sumqayıt Kimya Sənaye Zavodu — alüminium oksiddən (alumina) istehsal edir və bu, alüminium istehsalının xammal bazasıdır.
- MINBANK Alüminium Bölməsi — alüminium məmulatlarının ixracı və idxalının maliyyələşdirilməsini həyata keçirir.
Azərbaycanın alüminium ixracatı ilə təxminən 350-400 milyon ABŞ dolları təşkil edir və bu, ölkənin ümumi ixracatının təxminən 2-3%-ni təşkil edir. Æsas ixrac bazarları: Türkiyə, Gürcüstan, Rusiya, Avropa Birliyi ölkələri. Ýdxal isə daha müxtəlifdir və Çin, Rusiya, Almaniya kimi ölkələrdən gəlir.
QRUP 76 GTIP Kodlarının Tam Siyahısı
Aşağıdakı cədvəldə QRUP 76-ya aid bütöv 16 alt başlı və onların 100+ alt kodu göstərilmişdir. Bu kodlar Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin rəsmi nomenklaturasına uyğundur.
| GTIP Kodu | Məhsul Təsviri | |
|---|---|---|
| 7601 — Emal olunmamıs alüminium | ||
| 7601 10 000 0 | Aşqarlanmamış alüminium | |
| 7601 20 100 0 | Alüminium ərintiləri — ilkin | |
| 7601 20 910 0 | Alüminium ərintiləri — təkrar: külçə və ya maye halında | |
| 7601 20 990 0 | Alüminium ərintiləri — təkrar: digərləri | |
| 7602 — Alüminium tullantıları və qırıntıları | ||
| 7602 00 110 0 | Tokar yonqarları, kəsiklər, yonqar qırıqları, frezer istehsalı tullantıları, kəpəklər; 0,20 mm-dən nazik təbəqə və folqaların tullantıları | |
| 7602 00 190 0 | Digərləri (brak edilmiş məmulatlar daxil olmaqla) | |
| 7602 00 900 0 | Qırıntılar | |
| 7603 — Alüminium tozları və pulcuqları | ||
| 7603 10 000 0 | Laysız quruluşlu tozlar | |
| 7603 20 000 0 | Laylı quruluşlu tozlar; pulcuqlar | |
| 7604 — Alüminium çubuqlar və profillər | ||
| 7604 10 100 0 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — çubuqlar | |
| 7604 10 900 0 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — profillər | |
| 7604 21 000 0 | Alüminium ərintilərindən — içi boş profillər | |
| 7604 29 100 0 | Alüminium ərintilərindən — çubuqlar | |
| 7604 29 900 0 | Alüminium ərintilərindən — profillər | |
| 7605 — Alüminium məftil | ||
| 7605 11 000 0 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — en kəsiyinin maksimal ölçüsü 7 mm-dən çox | |
| 7605 19 000 0 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — digəri | |
| 7605 21 000 0 | Alüminium ərintilərindən — en kəsiyinin maksimal ölçüsü 7 mm-dən çox | |
| 7605 29 000 0 | Alüminium ərintilərindən — digəri | |
| 7606 — Alüminium plitələr, təbəqələr, zolaqlar və lentlər (qalınlığı 0,20 mm-dən çox) | ||
| 7606 11 100 0 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — boyanmış, laklanmış və ya plastmass ilə örtülmüş | |
| 7606 11 910 0 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — qalınlığı 3 mm-dən az | |
| 7606 11 930 0 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — qalınlığı 3-6 mm | |
| 7606 11 990 0 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — qalınlığı 6 mm-dən çox | |
| 7606 12 100 0 | Alüminium ərintilərindən — jalyüzlər üçün zolaqlar | |
| 7606 12 500 0 | Alüminium ərintilərindən — boyanmış/laklanmış/örtlü | |
| 7606 12 910 0 | Alüminium ərintilərindən — qalınlığı 3 mm-dən az | |
| 7606 12 930 0 | Alüminium ərintilərindən — qalınlığı 3-6 mm | |
| 7606 12 990 0 | Alüminium ərintilərindən — qalınlığı 6 mm-dən çox | |
| 7606 91 000 0 | Digərləri — aşqarlanmamış alüminiumdan | |
| 7606 92 000 0 | Digərləri — alüminium ərintilərindən | |
| 7607 — Alüminium folqaları (qalınlığı 0,20 mm-dən çox olmayan) | ||
| 7607 11 100 0 | Yayılmış, sonrakı emala məruz qalmamış — qalınlığı 0,021 mm-dən az | |
| 7607 11 900 0 | Yayılmış, sonrakı emala məruz qalmamış — qalınlığı 0,021-0,2 mm | |
| 7607 19 100 0 | Digəri — qalınlığı 0,021 mm-dən az | |
| 7607 19 910 0 | Digəri — 0,021-0,2 mm — özüyapışan | |
| 7607 19 990 0 | Digəri — 0,021-0,2 mm — digəri | |
| 7607 20 100 0 | Æsasla — qalınlığı 0,021 mm-dən az | |
| 7607 20 910 0 | Æsasla — 0,021-0,20 mm — özüyapışan | |
| 7607 20 990 0 | Æsasla — 0,021-0,20 mm — digəri | |
| 7608 — Alüminium boruları və borucuqları | ||
| 7608 10 000 1 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — mülki aviasiya üçün | |
| 7608 10 000 9 | Aşqarlanmamış alüminiumdan — digərləri | |
| 7608 20 200 1 | Alüminium ərintilərindən — qaynaq edilmiş: mülki aviasiya üçün | |
| 7608 20 200 9 | Alüminium ərintilərindən — qaynaq edilmiş: digərləri | |
| 7608 20 810 0 | Alüminium ərintilərindən — ekstrudisiyadan sonra emal edilməmiş | |
| 7608 20 890 0 | Alüminium ərintilərindən — digərləri | |
| 7609 00 000 0 — Borular və borucuqlar üçün alüminium fitinqlər (muftalar, dirsəklər, flanslar) | ||
| 7609 00 000 0 | Fitinqlər — tam siyahı | |
| 7610 — Alüminium metal konstruksiyalar və onların hissələri | ||
| 7610 10 000 0 | Qapılar, pəncərələr və onların çərçivələri, qapılar üçün kandarlar | |
| 7610 90 100 0 | Körpülər və onların seksiyaları, qüllələr və şəbəkəli dirəklər | |
| 7610 90 900 0 | Digərləri | |
| 7611 00 000 0 — Rezervuarlar, sisternlər, çənlər (300 l-dən artıq) | ||
| 7611 00 000 0 | Sıxılmış/mayeləşdirilmiş qazlardan başqa — 300 l-dən artıq | |
| 7612 — Çəlləklər, barabanlar, bankalar, yeşiklər (300 l-dən çox olmayan) | ||
| 7612 10 000 0 | Deformasiya olunan boruşəkilli qablar | |
| 7612 90 100 0 | Bək silindrik qablar | |
| 7612 90 200 0 | Aerozollar üçün qablar | |
| 7612 90 910 0 | Digərləri — tutumu 50 l və ya daha çox | |
| 7612 90 980 0 | Digərləri — tutumu 50 l-dən az | |
| 7613 00 000 0 — Sıxılmış və ya mayeləşdirilmiş qazlar üçün alüminium qablar | ||
| 7613 00 000 0 | Qaz qabları — tam siyahı | |
| 7614 — Alüminiumdan burulmuş məftillər, troslar, hörmə şnurları (elektrik izolyasiyası olmayan) | ||
| 7614 10 000 0 | Polad millə | |
| 7614 90 000 0 | Digərləri | |
| 7615 — Alüminiumdan mətbihi, mətbəx və məişət məmulatları | ||
| 7615 11 000 0 | Mətbəx qablarının təmizlənməsi üçün liflər, təmizləmə/pardaxlama üçün yastıqcıqlar | |
| 7615 19 100 0 | Digərləri — tökmə | |
| 7615 19 900 0 | Digərləri — digəri | |
| 7615 20 000 0 | Sanitar-texniki avadanlıqlar və onların hissələri | |
| 7616 — Alüminiumdan digər məmulatlar | ||
| 7616 10 000 0 | Mıxlar, knopkalar, dəmirbənd, vintlər, boltlar, qaykalar, pərçimlər, şaybalar | |
| 7616 91 000 0 | Alüminium məftildən parça, şəbəkə, tor və çəpərlər | |
| 7616 99 100 0 | Digərləri — tökmə | |
| 7616 99 900 0 | Digərləri — digəri | |
Æsas Ýdxal Məhsulları
Azərbaycan alüminium məmulatlarının ən böhük idxalçısıdır, çünki yerli istehsal yalnız xammalı (7601) və bəzi yarımfabrikatları əhatə edir. Hazır məmulatların, xüsusilə də yüksək texnologiyalı alüminium məmulatlarının böhük hissəsi idxal olunur.
Ýdxalın лидer məhsulları
Ýdxal olunan məhsulların əsas istiqamətləri:
- Ýnşaat materialları — 7606 (alüminium plitələr), 7610 (pəncərə və qapı profililəri), 7604 (profil və çubuqlar). Bünövrə qatları, fasad panelləri, interyer dekorasiya üçün.
- Qida paketləmə — 7607 (folqa), 7612 (bankalar, yeşiklər). İçki sənayesi, qida emalı, fast-food paketləmə üçün istifadə olunur.
- Sənaye avadanlığı — 7608 (borular), 7609 (fitinqlər), 7611 (rezervuarlar). Neft-qaz, kimya, su təminatı sənayesində.
- Elektrik və elektronika — 7605 (məftil), 7614 (kabellər). Yüksək gərginlik xətləri, transformatorlar, elektronika soyuducuları üçün.
- Məişət məmulatları — 7615 (mətbəx avadanlıqları, qablar). Yerli istehsalın olmaması səbəbiylə tam idxaldır.
Æsas Ýxrac Məhsulları
Azərbaycan alüminium ixracatçısı kimi əsasən xammal və yarımfabrikat satır. Sumqayıt Alüminium Zavodunun istehsal etdiyi məhsulların böhük hissəsi Avropa və MDB ölkələrinə ixrac olunur.
Ýxracın лидер məhsulları
- 7601 — Emal olunmamış alüminium — Azərbaycanın ən böhük ixrac məhsuludur. Külçə və ya maye formada, əsasən Türkiyə və Avropa ölkələrinə satılır.
- 7602 — Alüminium tullantıları — Geri dönüşüm material kimi ixrac olunur. Çin və Hindistan böhük alıcılardır.
- 7604 — Alüminium çubuqlar və profillər — Ýnşaat sənayesi üçün ixrac olunur. Æsas alıcılar: Gürcüstan, Rusiya, Türkiyə.
- 7605 — Alüminium məftil — Elektrik sənayesi üçün ixrac edilir. Avropa və MDB ölkələri əsas bazarlardır.
- 7606 — Alüminium plitələr — Müxtəlif qalınlıqlarda ixrac olunur, əsasən gəmiqayirma və aviasiya sənayesi üçün.
Azərbaycan alüminium ixracatı son illərdə artmaqdadır. 2020-ci ildə təxminən 280 milyon dollarlıq ixracat 2024-cü ilə qədər 400 milyon dolları keçmişdir. Bu artım həm istehsal gücünün artması, həm də beynəlxalq alüminium qiymətlərinin yüksəlməsi ilə əlaqədardır.
Gümrük Vergiləri və Qaydaları
Azərbaycanda alüminium məhsullarına gümrük vergisi məhsulun növündən və mənşə ölkəsindən aslı olaraq dəyişir. Aşağıda əsas vergi dərəcələri göstərilmişdir:
| GTIP | Məhsul | Vergi Dərəcəsi | ÆDV |
|---|---|---|---|
| 7601 | Emal olunmamış alüminium | 0-5% | 18% |
| 7602 | Tullantılar və qırıntılar | 0-2% | 18% |
| 7603 | Tozlar və pulcuqlar | 5% | 18% |
| 7604 | Çubuqlar və profillər | 5-10% | 18% |
| 7605 | Məftil | 5-10% | 18% |
| 7606 | Plitələr və zolaqlar | 5-10% | 18% |
| 7607 | Folqalar | 5-10% | 18% |
| 7608 | Borular | 5-10% | 18% |
| 7610 | Metal konstruksiyalar | 10-15% | 18% |
| 7612 | Qablar (300 l-dən az) | 10-15% | 18% |
| 7615 | Məişət məmulatları | 15% | 18% |
| 7616 | Digər məmulatlar | 10-15% | 18% |
Bu vergi dərəcələri ümumi göstəricilərdir və konkret GTIP kodundan aslı olaraq dəyiş bilər. Bəzi ölkələrlə imzalanmış azad ticarət sazişləri səbəbiylə vergi güzəştləri məvcuddur:
- Rusiya (BTCÖ) — Bölük üzvi iqtisadi əməkdaşlıq təşkilatı çərçivəsində vergi ya sıfırdır, ya da böhük güzəştlərlə tətbiq olunur.
- Türkiyə — GTPO çərçivəsində əksər alüminium məhsullarına 0% vergi tətbiq olunur.
- Qazaxıstan (BTCÖ) — Bölük ölkələri üçün vergi güzəşti məvcuddur.
- Avropa Birliyi — GSP+ statusu çərçivəsində bəzi məhsullara vergi güzəşti tətbiq olunur.
- Çin — Standart vergi dərəcəsi, lakin bəzi keyfiyyət sertifikatları olan məhsullara güzəşt.
Ýdxal edən zaman əlavə olaraq aşağıdakı xərc və rüsumlar da tətbiq olunur: (1) gömrük rəsmiləşdirmə xidmət haqqı, (2) ÆDV (18%), (3) aksiz vergisi (bəzi məhsullara), (4) ekoloji rüsum, (5) banka və qablar üçün geri qaytarma depoziti. Bu xərcləri də nəzərə almaq lazımdır.
Ticarət Tərəfdaşları Ölkələr
Azərbaycanın alüminium ticarətində əsas tərəfdaşları aşağıdakı kimi bölüşdürmək olar:
Ýdxal Tərəfdaşları (Mənbə ölkələr)
Æsas idxal
Æsas idxal
Æsas idxal+ixrac
Æsas idxal
Tranzit
Böyük idxal
Region ticarəti
Æsas idxal
Bu ölkələrdən idxal olunan alüminium məhsulları əsasən: Çin (folqa, məişət məmulatları, elektronika), Rusiya (xammal, çubuqlar), Türkiyə (pəncərə profilləri, qapılar), Almaniya (texniki alüminium, maşın hissələri) üstünlük təşkil edir.
Ýxrac Bazarları (Hədəf ölkələr)
Æsas ixrac bazar
Yüksək qiymət bazar
Tranzit + ixrac
Bölük ixracat
Türkiyə Azərbaycan alüminiumunun ən böhük alıcısıdır və ixracatın təxminən 45%-ni təşkil edir. Türkiyə özü böyük alüminium emalçısıdır və Azərbaycan xammalını alaraq hazır məmulata çevirib yenidən ixrac edir. Avropa Birliyi isə yüksək keyfiyyət tələbi olan, lakin yüksək qiymət ödəyən bazar kimi strategik əhəmiyyət daşıyır.
Tez-tez Verilən Suallar
Nəticə
QRUP 76 (alüminium və alüminium məmulatları) Azərbaycanın xarici ticarətində mühüm yer tutur. Ölkə həm böyük istehsalçı, həm də böyük idxalçıdır. Sumqayıt Alüminium Zavodu ölkənin alüminium sənayesinin ürəyidir və ilə 450 min tona yaxın məhsul istehsal edir. Ýdxal baxımından Çin, Rusiya və Türkiyə əsas tərəfdaşlar, ixrac baxımından isə Türkiyə və Avropa Birliyi liderlik edir.
Bu səhifədə təqdim olunan GTIP kodları və gömrük vergisi məlumatları idxalçı-ixracatçılara öz bizneslərini planlaşdırmaq, doğru məhsul seçmək və gömrük xərclərini hesablamaq üçün praktik rehber kimi xidmət edir. Ancaq yadda saxlamaq lazımdır ki, gömrük qaydaları vaxtaşırı dəyişilə bilər və hər hansı konkret iş üçün mütləq rəsmi gömrük mütəxəssisinə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Yorumlar - Yorum Yaz