Iroko kereste, botanik adıyla Milicia excelsa veya Milicia regia agacinin odunundan elde edilen tropikal bir kereste turudur ve Turkiye'de mobilya, pencere-kapi, dis cephe, zemin doseme ve deniz/yat yapim sektorunde sikca kullanilmaktadir. Turkiye Gumruk Tarife Istatistik Pozisyonu (GTIP) 4407.28.99.39.00 kodu altinda beyan edilen iroko kereste ithalatinda gumruk vergisi, cogu serbest ticaret anlasmasi imzalamis ulke kaynagi icin %0 olarak uygulanmaktadir. Ancak Katma Deger Vergisi (KDV) her durumda %18 olarak tahsil edilmektedir. Ozel Tuketim Vergisi (OTV) iroko kereste icin uygulanmaz. Bu rehber, iroko kereste ithal etmek isteyen Turk firmalari icin gumruk vergisi oranlarini, gerekli belgeleri ve ithalat surecini ayrintili olarak aciklamaktadir.
Turkiye'nin iroko kereste ithalatinda en onemli tedarikci ulkeler Bati ve Orta Afrika'da yer alir: Fildişi Sahili, Gana, Kamerun, Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kongo Cumhuriyeti, Gabon, Merkez Afrika Cumhuriyeti ve Ekvator Ginesi bu kerestenin ana kaynaklaridir. Guneydogu Asya'da Malezya ve Singapur, guney Amerika'da Venezuela ve Sili de onemli tedarikci konumundadir. Bu ulkelerin cogu, Turkiye ile imzalamis olduklari Serbest Ticaret Anlasmasi (STA) veya Gumruk Birligi kapsaminda iroko kereste ithalatinda gumruk vergisi muafiyetinden yararlanmaktadir. Bu nedenle, dogru ulke kaynagi secimi ithalat maliyetini onemli olcude etkileyebilir.
Iroko kereste, tropikal keresteler arasinda cok yuksek dayaniklilik ve estetik ozellikleriyle one cikar. Janka sertlik degeri 1260 lbf (5.6 kN) ile orta-yuksek yogunluk sinifinda yer alir, yogunlugu 0.55-0.66 g/cm3 arasindadir. Kalp odunu altin-kahverengi, tab odunu ise soluk sari renklidir. Dis ortamda 15-25 yil dayaniklilik gosterir, curumeye ve termitlere karsi cok direnclidir. Bu ozellikleri nedeniyle iroko, dis cephe kaplamalari, pencere ve kapi isleme, gemi ve yat yapimi, zemin doseme ve dis mekan mobilya uretiminde tercih edilen bir malzeme haline gelmistir.
Bunlara ek olarak, iroko kereste islenmesi kolay, cilali yuzey alabilen ve mekanik direnci yuksek bir malzemedir. Mobilya sektorunde yuksek katma degerli urun uretimi icin idealdir. Turkiye'deki mobilya ureticileri, pencere ve kapi isleme sektoru ve deniz araclari ureticileri irokoyu yerli alternatifi olmayan bir malzeme olarak kabul etmektedir. Cevresel acidan, FSC (Forest Stewardship Council) sertifikasi ile tedarik edildiginde, surdurulebilir orman yonetimi cercevesinde uretilmis olur ve Avrupa pazarina ihracatta bu sertifika onemli bir avantaj saglar.
Asagidaki kartlar, iroko kerestesinin temel teknik ozelliklerini ozetlemektedir. Bu veriler, ithalatcilardan alinacak teknik veri yapraklariyla karsilastirilmali ve uygulama alanina gore degerlendirilmelidir. Iroko, yapisi geregi yuksek mekanik mukavemet, yuksek curume direnci ve guzel estetik gorunum sunar; bu yuzden yuksek katma degerli uygulamalarda sikca tercih edilir.
Asagidaki kartlar, Turkiye'nin iroko kereste ithalatinda en sik karsilastigi 6 ulke/bolge icin gumruk vergisi ve KDV oranlarini ozetlemektedir. Tum liste icin sonraki bolumdeki tam tabloya bakiniz. Gorulecegi uzere, serbest ticaret anlasmasi imzalamis ulkelerden yapilan ithalatta gumruk vergisi uygulanmaz, sadece KDV (%18) tahsil edilir.
Asagidaki tablo, Turkiye'nin iroko kereste (GTIP 4407.28.99.39.00) ithalatinda uyguladigi gumruk vergisi ve KDV oranlarini ulke bazinda gosterir. Tablo, Resmi Gazete ve T.C. Ticaret Bakinligi gumruk tarife pozisyonlari verileri dikkate alinarak hazirlanmistir. Bilgiler yayin tarihinde gecerlidir; guncel oranlar icin Ticaret Bakinligi gumruk tarife portalina veya TurkExim.com'a bakiniz.
| # | Ulke / Bolge | Bolge | Gumruk Vergisi | KDV | Aciklama |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Malezya | Asya (ASEAN) | 0% | 18% | Serbest ticaret anlasmasi kapsaminda gumruk vergisinden muaf |
| 2 | Singapur | Asya (ASEAN) | 0% | 18% | Serbest ticaret anlasmasi kapsaminda gumruk vergisinden muaf |
| 3 | Venezuela | Guney Amerika | 0% | 18% | Cift tarafli ticaret anlasmasi kapsaminda muafiyet |
| 4 | AB (27 ulke) | Avrupa Birligi | 0% | 18% | Gumruk Birligi kapsaminda gumruk vergisi uygulanmaz |
| 5 | EFTA (Isvicre, Norvec, Izlanda, Liechtenstein) | Avrupa | 0% | 18% | Serbest Ticaret Anlasmasi muafiyeti |
| 6 | ARN (Arap Ligi Ticaret Gelisim Bolgesi) | Kuzey Afrika / Orta Dogu | 0% | 18% | Bolgesel ticaret anlasmasi muafiyeti |
| 7 | B-Hersek | Balkanlar | 0% | 18% | GATA muafiyeti kapsaminda |
| 8 | Fas | Kuzey Afrika | 0% | 18% | ASN muafiyeti kapsaminda |
| 9 | Filistin Adalari | Orta Dogu | 0% | 18% | Muafiyet kapsaminda |
| 10 | Filistin Otoritesi | Orta Dogu | 0% | 18% | Muafiyet kapsaminda |
| 11 | Gurcistan | Kafkasya | 0% | 18% | Serbest ticaret anlasmasi muafiyeti |
| 12 | Guney Kore | Asya | 0% | 18% | Serbest ticaret anlasmasi muafiyeti |
| 13 | Israil | Orta Dogu | 0% | 18% | Serbest ticaret anlasmasi muafiyeti |
| 14 | Karadag | Balkanlar | 0% | 18% | GATA muafiyeti kapsaminda |
| 15 | Kosova | Balkanlar | 0% | 18% | GATA muafiyeti kapsaminda |
| 16 | Kuzey Makedonya | Balkanlar | 0% | 18% | GATA muafiyeti kapsaminda |
| 17 | Mauritius | Afrika | 0% | 18% | Serbest ticaret anlasmasi muafiyeti |
| 18 | Misir | Kuzey Afrika | 0% | 18% | Serbest ticaret anlasmasi muafiyeti |
| 19 | Moldova | Dogu Avrupa | 0% | 18% | Serbest ticaret anlasmasi muafiyeti |
| 20 | Sirbistan | Balkanlar | 0% | 18% | GATA muafiyeti kapsaminda |
| 21 | Sili | Guney Amerika | 0% | 18% | Serbest ticaret anlasmasi muafiyeti |
| 22 | Tunus | Kuzey Afrika | 0% | 18% | ASN muafiyeti kapsaminda |
| 23 | Diger Ulkeler (D.U.) | 3. Ulkeler | 0% | 18% | D.U. - ucuncu ulke orani, mevcut durumda sifir |
| 24 | E.A.G.U. | Ekonomik Yakinlasma Bolgesi | 0% | 18% | Avrupa Bolgesi muafiyeti |
| 25 | O.T.D.U. | Ortadogu Ticaret Anlasmasi | 0% | 18% | Ortadogu ticaret anlasmasi muafiyeti |
| 26 | G.Y.U. | Gelismekte olan Ulkeler | 0% | 18% | Tercihli ticaret rejimi muafiyeti |
Turkiye iroko kereste ithalatinda en cok Bati Afrika ulkelerine bagimlidir. Bu ulkelerin tropikal ormanlarinda Milicia excelsa agaci dogal olarak yetisir ve bu ulkelerden iroko kereste ithal etmek, cogu durumda gumruk vergisi muafiyeti (STA kapsaminda) ve dusuk KDV (%18) nedeniyle ekonomik olarak avantajlidir. Asagidaki ulke listesi, Turkiye istatistiklerine gore iroko kereste tedarikinde onemli rol oynayan ulkeleri gosterir. Tedarikci secimi yapilirken, EUR.1 veya Form A menşe sertifikasi duzenleyebilen ulkeler tercih edilmelidir.
Iroko kereste ithalat beyannamesi verilirken, 12 haneli tam GTIP kodu 4407.28.99.39.00 kullanilir. Asagidaki tablo, HS Bolum 44 (Ahsap ve ahsap esyalar) altinda 44.07 pozisyonundan baslayarak tam 12 haneli GTIP koduna kadar hiyerarsiyi adim adim gostermektedir. Bu hiyerarsiyi anlamak, gumruk beyannamesi hazirlarken ve uyumlu HS kodlari ile iliskili urunleri tanimlarken onemlidir. 44.07 altindaki diger tropikal agac kategorileri (4407.21, 4407.22, vb.) ile karisitirilmamalidir; iroko ozel olarak 4407.28 alt basliginda yer alir.
| GTIP Seviyesi | Aciklama | Tanim |
|---|---|---|
| 44.07 | Bolum 44 - Ahsap ve ahsap esyalar | Uzunlamasına testere ile bicilmis veya yontulmus, dilimlenmis veya yaprak halinde acilmis, kalinligi 6 mm. yi gecen agaclar (rendelenmis, zimparalanmis veya uc uca eklenmis olsun olmasin) |
| 4407.28 | Tropikal agaclar - Iroko | Tropikal agaclardan olanlar - Iroko (Milicia excelsa / Milicia regia) |
| 4407.28.99 | Diger iroko cesitleri | Iroko kategori altinda tanimlanmamis diger tropikal ahsap turleri |
| 4407.28.99.39.00 | Digerleri (tam 12 haneli GTIP) | Diger iroko ahsap turleri - tam GTIP kodu, ithalat ve ihracat beyannamelerinde bu 12 haneli kod kullanilir |
Turkiye'ye iroko kereste ithal etmek icin izlenmesi gereken temel adimlar sunlardir: oncelikle ithalatci firmanin T.C. Ticaret Bakinligi'ndan ithalatci belgesi (E-Ihracatci-Ithalatci Belgesi) almasi gerekir. Tedarikci ulke secildikten sonra, kapsamli bir alisveris sozlesmesi akdedilir ve ticari fatura, paketleme listesi, konsimento (B/L), ve menşe sertifikasi (EUR.1 veya Form A) hazirlanir. Tropikal kereste icin ayrica Fitosaniter Sertica (Turkiye Tarim ve Orman Bakinligi onayi) gereklidir; bu sertifika, ithal edilen kerestenin hastalik ve zararlilardan ari oldugunu gosterir.
Gumruk islemleri, ithalatcinin TURKISH TRACES (Tek Pencere Sistemi) uzerinden Elektronik Gumruk Beyannamesi (TGB) gondermesi ile baslar. Beyanname, GTIP 4407.28.99.39.00 kodunu icerir ve fatura degeri, miktar, ulke, gumruk vergisi ve KDV oranlari beyan edilir. Serbest ticaret anlasmasi kapsaminda muafiyet talep edilmesi durumunda, menşe sertifikasi (EUR.1) beyannameye eklenir. Gumruk mevzuatina uygunluk kontrolunden sonra, KDV (%18) odendikten sonra mallar serbest birakilir. Ozel Tuketim Vergisi (OTV) iroko kereste icin uygulanmaz. CITES (Convention on International Trade in Endangered Species) kapsaminda iroko yer almadigindan, CITES sertifikasi gerekmez; ancak FSC sertifikasi cevre etigi ve pazarlanabilirlik acisindan onemlidir.
Ornek olarak, Kamerun'dan 10 m3 iroko kereste (kalitesi B/C, 50x150 mm) ithal edelim. CIF degeri m3 basina 800 EUR olsun, toplam CIF 8.000 EUR. Gumruk vergisi (STA kapsaminda muafiyet) %0, yani 0 EUR. KDV (%18): 8.000 EUR x 0.18 = 1.440 EUR. Gumruk islem masrafi ve OSBK (olcu kontrol hizmetleri) ucreti yaklasik 200-400 EUR. Toplam ithalat maliyeti: CIF + KDV + Gumruk islemleri = 8.000 + 1.440 + 300 = 9.740 EUR. Bu ornek, serbest ticaret anlasmasi imzalamis ulkelerden yapilan ithalatta KDV'nin ana maliyet unsurunu olusturdugunu gostermektedir. 3. Ulke (D.U.) kapsaminda ithal edildiginde bile gumruk vergisi %0 oldugundan, maliyet yine aynidir.
Bu hesaplama, lojistik (deniz yolu, ic nakliye), sigorta, antrepo, ve banka masraflarini icermemektedir. Lojistik maliyetler, ithalat ulkesinden Turkiye limanina (Izmir, Istanbul, Mersin) yapilan deniz yolu nakliyesinde m3 basina 50-100 EUR arasinda degismektedir. Toplam ithalat maliyeti, CIF degerin yuzde 25-30 uzerine cikabilmektedir. Bu nedenle, maliyet hesaplamasi yapilirken tum gizli maliyetler (liman islemleri, gumruk mussavirlik, banka transfer ucretleri, kur farki) dikkate alinmalidir. Dogru ulke kaynagi ve dogru lojistik stratejisi secimi, iroko kereste ithalatinin karliligini belirleyen en onemli faktorlerdir.