Dönem sonu işlemleri, muhasebe döneminin (genellikle yıl sonunun) bitiminde yapılan ve o dönemin finansal sonuçlarını belirleyen kritik işlemlerdir. Bu işlemler; envanter, değerleme, amortisman ayırma, karşılık ayırma ve kapanış tasdiklerini kapsar.
1. Envanter İşlemleri
Envanter, işletmenin belirli bir tarihteki varlık ve kaynaklarının fiziki olarak sayılması ve listelenmesidir. VUK Madde 219'a göre her işletme yıl sonunda envanter çıkarmak zorundadır.
Envanter aşamaları:
- Stok sayımı: Ticari mallar, hammaddeler, yarı mamuller ve mamuller sayılır
- Alıcı-satıcı mutabakatı: Açık hesaplar teyit edilir
- Kasa sayımı: Kasadaki nakit sayılır
- Banka mutabakatı: Banka bakiyeleri ile defter bakiyeleri karşılaştırılır
- Duran varlık tespiti: Makine, araç, bina gibi varlıklar listelenir
2. Değerleme İşlemleri
Envanter sonuçlarına göre varlıklar değerlenir. Değerlemede "düşük olan değer" esası uygulanır:
- Maliyet Değeri: Varlığın edinme maliyeti
- Net Gerçekleşebilir Değer (NGD): Satış fiyatı - satış giderleri
- İkisinden düşük olanı tercih edilir (maliyet veya NGD)
Eğer NGD maliyetten düşükse, aradaki fark için stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılır.
3. Amortisman Ayırma
Duran varlıklar (bina, makine, taşıt vb.) kullanıldıkça değer kaybeder. Bu değer kaybı amortisman olarak giderleştirilir.
Amortisman yöntemleri:
- Normal Amortisman: (Maliyet - Artık Değer) / Faydalı Ömür
- Azalayan Bakiyeler: Maliyet x Amortisman Oranı (her yıl azalarak)
- Yıllara Yaygın Maliyet: Azalanan bakiyelerin 2 kata kadar uygulanması
Örnek: 100.000 TL'ye alınan bir makine, 10 yıl faydalı ömür, 10.000 TL artık değer: (100.000 - 10.000) / 10 = 9.000 TL/yıl amortisman.
4. Karşılık Ayırma
Dönem sonunda şu karşılıklar ayrılır:
- Şüpheli alacaklar karşılığı: Tahsil edilemeyen alıcı bakiyeleri için
- Stok değer düşüklüğü karşılığı: Stokların NGD'si maliyetten düşükse
- Kıdem tazminatı karşılığı: Çalışanların kıdem tazminat yükümlülüğü
- Vergi karşılığı: Ödenecek vergi yükümlülükleri
5. Kapanış Tasdikleri
Dönem sonunda şu işlemler yapılır:
- Gelir ve gider hesapları (Sınıf 5 ve 6) kapatılır — 690 DÖNEM NET KARI/ZARARI hesabına aktarılır
- Yıl sonu envanteri tasdik ettirilir (noter veya tasdik memuru)
- Yevmiye ve defter-i kebir kayıtları onaylatılır
- Gelir/Kurumlar vergisi beyannameleri verilir
- Yeni dönem için defterler tasdik ettirilir
Sorularınızı bu başlık altında paylaşabilirsiniz.