ETS kavramını konteyner taşımacılığında sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. ETD/ETS açılımı, lojistikte "estimated time of departure/sailing" olup tahmini hareket anlamına gelmektedir. Anlamı: Tahmini Kalkış (Seyire Başlangıç) Zamanı. ETS, geminin yükleme limanından (POL - Port of Loading) sefire başlama tahmini zamanıdır. POL ETS ise yükleme limanındaki tahmini kalkış (seyir başlangıç) zamanıdır. Bu sayfada ETS ve POL ETS detaylıca açıklanmakta, 16 temel denizcilik terimi (POL, POD, ETB, ATA, ATB, ATS, BAF, CAF, THC, FOT, CMC, FCL, FI-FO, FI-LO, LI-FO, LI-LO) verilmekte ve konteyner taşımacılığı süreç adımları sunulmaktadır.
ETS (Estimated Time of Sailing): Tahmini Kalkış (Seyire Başlangıç) Zamanı
ETD (Estimated Time of Departure): Tahmini Hareket Zamanı (ETS ile eşanlamlı)
POL ETS: Port of Loading Estimated Time of Sailing - Yükleme limanındaki tahmini kalkış zamanı
ATS (Actual Time of Sailing): Gerçek Kalkış (Seyir Başlangıç) Zamanı (ETS tahmininin gerçekleşmiş hali)
Kullanım yeri: Konteyner taşımacılığında navlun teyidi (booking confirmation)
Bildirim: Taşıyıcı tarafından müşteriye verilir (Maersk, MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd, ONE, Yang Ming, ZIM)
Takip: Taşıyıcı online portalları üzerinden gerçek zamanlı izlenir
İlişkili kavramlar: ETA (Estimated Time of Arrival), ETB (Estimated Time of Berthing), ATA (Actual Time of Arrival), ATB (Actual Time of Berth)
ETS kavramını konteyner taşımacılığında sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. ETD/ETS açılımı, lojistikte "estimated time of departure/sailing" olup tahmini hareket anlamına gelmektedir. Anlamı: Tahmini Kalkış (Seyire Başlangıç) Zamanı.
ETS, geminin yükleme limanından (POL - Port of Loading) sefire başlama tahmini zamanıdır. POL ETS ise "Port of Loading Estimated Time of Sailing" anlamına gelir - yani yükleme limanındaki tahmini kalkış zamanı. Bu kavram, navlun teyidinde (booking confirmation) taşıyıcı tarafından müşteriye bildirilen en önemli bilgilerden biridir ve tüm sevkiyat planlamasının temelini oluşturur.
ETS, bir tahmin olduğu için değişebilir. Gecikmeler (liman yoğunluğu, hava koşulları, gümrük gecikmeleri, technical sorunlar) ETS'yi etkileyebilir. ETS gerçekleştiğinde ATS (Actual Time of Sailing) olarak adlandırılır - yani geminin fiilen POL'den ayrıldığı an. ATS, ETS tahmininin gerçekleşmiş halidir.
Modern deniz taşıyıcıları (Maersk, MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd, ONE, Yang Ming, ZIM) online portalları üzerinden müşterilerine ETS bilgisi sağlar ve güncellemeler bildirir. Maersk Spot Booking, MSC myMSC, CMA CGM MyCARGO gibi portallar gerçek zamanlı ETS ve ATS takibi yapmaktadır.
Aşağıdaki tablo, konteyner taşımacılığında kullanılan 16 temel denizcilik terimini listelemektedir. Bu terimler kullanıcı tarafından sağlanmış ve ek açıklamalarla zenginleştirilmiştir.
| Kısaltma | İngilizce Açılımı | Türkçe Anlamı (kullanıcı sağladı) | Ek Açıklama |
|---|---|---|---|
| POL | Port of Loading | Limandaki istifleme ve elleçleme ücretleri | Yükleme limanı - konteynerin gemiye yüklendiği liman. POL ETS, yükleme limanındaki tahmini kalkış (seyir başlangıç) zamanıdır. |
| POD | Port of Delivery | Tahliye Limanı | Teslim limanı - konteynerin alıcıya teslim edildiği varış limanı. POD ETA, varış limanındaki tahmini varış zamanıdır. |
| ETB | Estimated Time of Berthing | Tahmini Yanaşma Zamanı | Geminiin tahmini olarak rıhtıma yanaşacağı zaman. ETB, geminin limana ulaştıktan sonra rıhtıma yanaşması için beklenen zaman dilimidir. |
| ATA | Actual Time of Arrival | Gerçek Varış Zamanı | Geminiin varış limanına ulaştığı gerçek zaman. ATA, ETA (Estimated Time of Arrival) tahmininin gerçekleştiği andır. |
| ATB | Actual Time of Berth | Gerçek Yanaşma Zamanı | Geminiin rıhtıma yanaştığı gerçek zaman. ATB, ETB tahmininin gerçekleştiği andır. |
| ATS | Actual Time of Sailing | Gerçek Kalkış (Seyir Başlangıç) Zamanı | Geminiin sefere başladığı gerçek zaman. ATS, ETS tahmininin gerçekleştiği andır. Gemi POL'den ayrıldığı an. |
| BAF | Bunker Adjustment Factor | Yakın Ayarlama Oranı | Yakıt fiyat dalgalanmalarını telafi etmek için navluna eklenen ek ücret. Petrol fiyatları arttığında BAF artar. Taşıyıcılar tarafından uygulanır. |
| CAF | Currency Adjustment Factor | Döviz Ayarlama Oranı | Döviz kuru dalgalanmalarını telafi etmek için navluna eklenen ek ücret. USD/EUR/GBP kuru değiştiğinde CAF ayarlanır. Taşıyıcılar tarafından uygulanır. |
| THC | Terminal Handling Charge | Limandaki İstifleme ve Elleçleme Ücretleri | Liman terminalinde konteyner yükleme, tahliye, istifleme ve elleçleme hizmetleri için alınan ücret. POL ve POD limanlarında ayrı ayrı uygulanır. |
| FOT | Free on Truck | Satıcının sorumluluğu konteyner TIR'a veya kamyona yükleninceye kadardır. Navlun alıcı tarafından ödenir. | Teslim şekli - satıcı konteyneri kamyona yükleyene kadar sorumludur. Sonraki taşıma ve navlun alıcı tarafından ödenir. Incoterms FCA benzeri. |
| CMC | Container Movement Control | Konteyner takibini, demuraj (demurrage) hesaplarını yapan ve boş/dolu konteyner bilgilerini saptayan sistemdir. | Konteyner takip ve yönetim sistemi. Demuraj (free time aşımı) ve detansiyon (detention) hesaplarını yapar. Boş/dolu konteyner stoklarını saptar. |
| FCL | Full Container Load | Konteynerin tek bir satıcı / ücretici tarafından işgal edildiğini belirtir. | Tam konteyner yükü - tek bir yükleyici/gönderici tarafından doldurulan konteyner. Diğer yükleyicilerle paylaşılmaz. Daha düşük birim maliyet, daha hızlı transit süre. |
| FI-FO | Free in - Free Out | Yükleme ve tahliye ücretleri navluna dahil değil. | Yükleme (POL) ve tahliye (POD) ücretleri navluna DAHİL DEĞİL. Yükleyici yükleme ücretini, alıcı tahliye ücretini öder. Navlun sadece taşıma için. |
| FI-LO | Free in - Liner Out | Yükleme ücreti navluna dahil değil, tahliye ücreti navluna dahil. | Yükleme (POL) ücreti navluna DAHİL DEĞİL (yükleyici öder), tahliye (POD) ücreti navluna DAHİL (taşıyıcı öder). |
| LI-FO | Liner in - Free Out | Yükleme ücreti navluna dahil edilmiştir. Tahliye ücreti navluna dahil edilmemiştir. | Yükleme (POL) ücreti navluna DAHİL (taşıyıcı öder), tahliye (POD) ücreti navluna DAHİL DEĞİL (alıcı öder). |
| LI-LO | Liner in - Liner Out | Yükleme ve tahliye ücretleri navluna dahil edilmiştir. | Hem yükleme (POL) hem tahliye (POD) ücretleri navluna DAHİL. Taşıyıcı her iki limandaki elleçleme ücretlerini de üstlenir. En kapsamlı navlun şekli. |
Lojistikte, "Estimated" (tahmini) ile başlayan terimlerin gerçek (Actual) karşılıkları vardır. ETS tahmini gerçekleştiğinde ATS, ETA tahmini gerçekleştiğinde ATA olur. Aşağıdaki tablo 5 ana tahmini/gerçekleşmiş zaman çiftini karşılaştırmaktadır.
| Tahmini | İngilizce | Türkçe | Tahmini Açıklama | Gerçek | Gerçekleşmiş Açıklama |
|---|---|---|---|---|---|
| ETS | Estimated Time of Sailing | Tahmini Kalkış (Seyire Başlangıç) Zamanı | Taşıyıcının geminin sefire başlama tahmini. Planlama amacıyla verilir. | ATS - Actual Time of Sailing | Geminiin fiilen POL'den ayrıldığı an. ATS, ETS tahmininin gerçekleşmesidir. |
| ETD | Estimated Time of Departure | Tahmini Hareket Zamanı | Geminiin tahmini hareket saati. ETS ile eşanlamlı kullanılır. | ATD - Actual Time of Departure | Geminiin fiilen hareket ettiği an. ATD, ETD tahmininin gerçekleşmesidir. |
| ETA | Estimated Time of Arrival | Tahmini Varış Zamanı | Geminiin varış limanına (POD) ulaşma tahmini. Transit süresine göre hesaplanır. | ATA - Actual Time of Arrival | Geminiin fiilen POD'a ulaştığı an. ATA, ETA tahmininin gerçekleşmesidir. |
| ETB | Estimated Time of Berthing | Tahmini Yanaşma Zamanı | Geminiin rıhtıma yanaşma tahmini. Liman yoğunluğuna göre değişebilir. | ATB - Actual Time of Berth | Geminiin fiilen rıhtıma yanaştığı an. ATB, ETB tahmininin gerçekleşmesidir. |
| ETC | Estimated Time of Completion | Tahmini Tamamlanma Zamanı | Yükleme/tahliye işleminin tahmini tamamlanma saati. Liman operasyonları için. | ATC - Actual Time of Completion | İşlemin fiilen tamamlandığı an. ATC, ETC tahmininin gerçekleşmesidir. |
Deniz taşımacılığında navluna ek olarak çeşitli surcharge (ek ücret) kalemleri uygulanır. Aşağıdaki tablo en yaygın 6 navlun ek ücretini detaylandırmaktadır.
| Kısaltma | İngilizce | Türkçe Anlamı | Açıklama | Uygulayan Taşıyıcılar | Maliyet Aralığı |
|---|---|---|---|---|---|
| BAF | Bunker Adjustment Factor | Yakıt Ayarlama Oranı | Petrol/bunker fiyat dalgalanmalarını telafi eden ek ücret. Brent petrol fiyatı arttığında BAF artar; düştüğünde BAF düşer. Aylık veya 3 aylık olarak güncellenir. Taşıyıcılar tarafından navluna eklenir. | Maersk, MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd, ONE, Yang Ming, ZIM | Konteyner başına USD 50-300 arası (rotaya ve petrol fiyatına bağlı) |
| CAF | Currency Adjustment Factor | Döviz Ayarlama Oranı | Döviz kuru dalgalanmalarını telafi eden ek ücret. USD/EUR/GBP kuru değiştiğinde CAF ayarlanır. Yükleme para birimi ile ödeme para birimi farklıysa uygulanır. | Maersk, MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd, ONE, Yang Ming, ZIM | Navlunun %5-15'i arası (kur dalgalanmasına bağlı) |
| THC | Terminal Handling Charge | Limandaki İstifleme ve Elleçleme Ücretleri | Liman terminalinde konteyner yükleme, tahliye, istifleme ve elleçleme hizmetleri için alınan ücret. POL ve POD limanlarında ayrı ayrı uygulanır. | Tüm dünya limanları - Türkiye'de Mardaş, Borusan, Kumport, Marport, Limak | Konteyner başına USD 100-400 arası (limana ve konteyner boyutuna bağlı) |
| ISPS | International Ship and Port Facility Security | Uluslararası Gemi ve Liman Tesis Güvenliği | 11 Eylül sonrası alınan güvenlik tedbirleri için navluna eklenen ücret. ISPS Code kapsamında. | Tüm uluslararası limanlar | Konteyner başına USD 6-15 arası |
| PSS | Peak Season Surcharge | Yüksek Sezon Ek Ücreti | Yoğun sezonlarda (genelde Eylül-Ocak arası, tatil öncesi) navluna eklenen ek ücret. | Asya kaynaklı sevkiyatlarda sık görülür | Konteyner başına USD 200-500 arası |
| GRI | General Rate Increase | Genel Navlun Artışı | Taşıyıcıların belirli rotalarda navlun fiyatlarını genel olarak artırması. Genelde yüksek sezonda uygulanır. | Asya-Avrupa, Asya-Kuzey Amerika rotaları | TEU başına USD 500-1500 arası |
Aşağıdaki tablo, bir konteynerin yükleme limanından (POL) varış limanına (POD) ve alıcıya teslim edilmesine kadar geçen 12 ana süreci listelemektedir. ETS ve POL ETS bu sürecin 4. adımında yer alır.
| Adım | Açıklama |
|---|---|
| 1. Konteyner Kabul (Container Acceptance) | Yükleyici, konteyneri POL limanına teslim eder. Liman kabul ve istifleme işlemleri başlar. THC (Terminal Handling Charge) yükleyici tarafından ödenir. |
| 2. ETB (Estimated Time of Berthing) | Geminiin POL limanına yanaşması için tahmini zaman bildirilir. Bu, konteynerin gemiye yükleneceği zamanı belirler. |
| 3. Yükleme (Loading) | Konteyner gemiye yüklenir. POL limanında FI-LO veya LI-LO şartlarına göre ücretlendirme yapılır. |
| 4. ETS (Estimated Time of Sailing) | Geminiin POL'den sefire başlama tahmini zamanı. ETS, navlun teyitinde taşıyıcı tarafından bildirilir. POL ETS, yükleme limanındaki tahmini kalkış zamanıdır. |
| 5. ATS (Actual Time of Sailing) | Geminiin fiilen POL'den ayrıldığı an. ATS, ETS tahmininin gerçekleşmesidir. Taşıyıcı, ATS'yi müşterilere bildirir. |
| 6. Transit (Ocean Transit) | Gemi POL'den POD'a doğru seyreder. Transit süre, rota ve hava koşullarına bağlı olarak değişir. ETA (Estimated Time of Arrival) sürekli güncellenir. |
| 7. ETA (Estimated Time of Arrival) | Geminiin POD'a ulaşma tahmini. Transit süresi boyunca güncellenir. Alıcı bu bilgiye göre gümrük ve tahliye hazırlığı yapar. |
| 8. ATA (Actual Time of Arrival) | Geminiin fiilen POD'a ulaştığı an. ATA, ETA tahmininin gerçekleşmesidir. Liman operasyonları başlar. |
| 9. ATB (Actual Time of Berth) | Geminiin POD limanında rıhtıma yanaştığı gerçek zaman. Tahliye operasyonları başlar. |
| 10. Tahliye (Discharge) | Konteyner gemiden tahliye edilir. POD limanında FI-FO veya LI-FO şartlarına göre ücretlendirme yapılır. |
| 11. Gümrük (Customs Clearance) | Alıcı gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergileri, KDV, varsa anti-damping vergileri ödenir. |
| 12. Teslimat (Delivery) | Konteyner alıcıya teslim edilir. CMC sistemi, konteynerin nihai teslimatını kaydeder. Boş konteyner iade süreci başlar. |
POL ETS (Port of Loading Estimated Time of Sailing), konteyner taşımacılığında kritik bir kavramdır. Aşağıda POL ETS ile ilgili 8 detaylı bilgi yer almaktadır.
POL ETS, yükleme limanındaki (Port of Loading) tahmini kalkış (seyir başlangıç) zamanıdır. Gemi, konteynerleri yükledikten sonra POL'den ayrılma zamanıdır. POL ETS, navlun teyitinde taşıyıcı tarafından müşteriye bildirilir ve sevkiyat planlamasının temelini oluşturur.
POL ETS tarihinden önce yükleyici, tüm gümrük ve belge işlemlerini tamamlamalıdır. Konşimento (B/L), fatura, packing list, menşe şahadetnamesi, sigorta poliçesi gibi belgeler POL ETS öncesinde hazır olmalıdır. Aksi halde taşıyıcı, konteyneri gemiye yüklemeyebilir (roll over).
POL limanında konteyner, free time (ücretsiz bekleme süresi) dolduktan sonra demuraj ücreti tahakkuk eder. POL ETS sonrası, gemi hareket etmezse ve konteyner limanda beklerse demuraj başlar. Free time genelde 3-7 gün, demuraj günlük USD 50-150 arası.
Navlun teyitinde (booking confirmation), taşıyıcı POL ETS tarihini müşteriye bildirir. Bu tarih, tahmini olduğu için değişebilir. Müşteri, güncellenmiş POL ETS'yi taşıyıcının online portalı üzerinden takip eder (Maersk Spot Booking, MSC myMSC, CMA CGM MyCARGO).
POL limanında konteynerin teslim edilmesi için belirli cut-off zamanları vardır: Document Cut-off (belge teslim), Cargo Cut-off (konteyner teslim), VGM Cut-off (ağırlık teyidi). Bu cut-off'lar, POL ETS'den genelde 24-72 saat öncesindedir.
POL ETS ile POD ETA arasındaki fark, transit süredir (ocean transit time). Örneğin, Türkiye (Mersin/İzmit) - Rotterdam (Hollanda) rotasında transit süre 7-10 gün, Türkiye - Şanghay (Çin) rotasında 30-40 gün. POL ETS'ten transit süre çıkarma ile POD ETA hesaplanır.
Akreditifli işlemlerde, latest shipment date (en geç sevkiyat tarihi) belirlenir. POL ETS, bu tarihten önce olmalıdır. Aksi halde banka ödeme yapmaz (discrepancy). Bu nedenle POL ETS'nin akreditif şartlarına uygunluğu kontrol edilmelidir.
Eğer konteyner cut-off'lara uyulmazsa, taşıyıcı konteyneri gemiye yüklemeyebilir (roll over). Bu durumda konteyner, bir sonraki gemiye aktarılır ve POL ETS değişir. Roll over, gecikme ve ek maliyet doğurur.
ETS kavramını konteyner taşımacılığında sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. ETD/ETS açılımı, lojistikte 'estimated time of departure/sailing' olup tahmini hareket anlamına gelmektedir. Anlamı: Tahmini Kalkış (Seyire Başlangıç) Zamanı. ETS, geminin yükleme limanından (POL) sefire başlama tahmini zamanıdır.
ETS (Estimated Time of Sailing) ve ETD (Estimated Time of Departure) lojistik terminolojisinde eşanlamlı kullanılır. Her ikisi de 'tahmini hareket/kalkış zamanı' anlamına gelir. ETS denizcilikte daha yaygın, ETD ise havayolu ve kara yolu taşımacılığında daha sık kullanılır.
POL ETS, 'Port of Loading Estimated Time of Sailing' anlamına gelir. Yükleme limanındaki tahmini kalkış zamanıdır. Navlun teyitinde (booking confirmation) taşıyıcı tarafından müşteriye bildirilir. POL ETS, gümrük ve belge hazırlık sürecinin temelini oluşturur.
ATS (Actual Time of Sailing), geminin fiilen POL'den ayrıldığı andır. ATS, ETS tahmininin gerçekleşmesidir. Gemi, planlanan ETS'de hareket etmezse ATS gecikir ve müşterilere bildirilir. ATS, konteyner takip sistemlerinde (Maersk, MSC, CMA CGM portalları) güncellenir.
POL limanında konteyner, free time (ücretsiz bekleme süresi) dolduktan sonra demuraj ücreti tahakkuk eder. Free time genelde 3-7 gün, demuraj günlük USD 50-150 arası. POL ETS'de gemi hareket etmezse ve konteyner limanda beklerse demuraj başlar.
BAF (Bunker Adjustment Factor) - Yakıt Ayarlama Oranı. Petrol fiyatları arttığında BAF artar; düştüğünde BAF düşer. BAF, navluna ek olarak aylık veya 3 aylık olarak güncellenir. Maersk, MSC, CMA CGM gibi büyük taşıyıcılar BAF'ı navluna ekler.
CAF (Currency Adjustment Factor) - Döviz Ayarlama Oranı. Yükleme para birimi ile ödeme para birimi farklıysa CAF uygulanır. USD/EUR/GBP kuru değiştiğinde CAF ayarlanır. Navlunun %5-15'i arası olarak hesaplanır.
THC (Terminal Handling Charge) - Limandaki İstifleme ve Elleçleme Ücretleri. POL (yükleme) ve POD (tahliye) limanlarında ayrı ayrı uygulanır. Türkiye'de Mardaş, Borusan, Kumport, Marport, Limak gibi limanlarda konteyner başına USD 100-400 arası alınır.
FCL (Full Container Load) - konteynerin tek bir satıcı/üretici tarafından işgal edildiğini belirtir. LCL (Less than Container Load) ise birden çok yükleyicinin konteyneri paylaşmasıdır. FCL daha düşük birim maliyet ve daha hızlı transit süre sağlar.
LI-LO (Liner in - Liner Out) - hem yükleme (POL) hem tahliye (POD) ücretleri navluna dahil edilmiştir. Taşıyıcı her iki limandaki elleçleme ücretlerini de üstlenir. FI-FO ise tam tersi - her iki ücret de navluna dahil değildir. LI-LO, yükleyici ve alıcı için en az risklidir.
1. ETS nedir?
ETS (Estimated Time of Sailing) - Tahmini Kalkış (Seyire Başlangıç) Zamanı. ETD/ETS açılımı, lojistikte "estimated time of departure/sailing" olup tahmini hareket anlamına gelmektedir. ETS, geminin yükleme limanından (POL) sefire başlama tahmini zamanıdır.
2. POL ETS ne demek?
POL ETS, "Port of Loading Estimated Time of Sailing" anlamına gelir - yükleme limanındaki tahmini kalkış (seyir başlangıç) zamanı. Geminin yükleme limanından sefire başlama tahmini zamanıdır. Navlun teyitinde taşıyıcı tarafından müşteriye bildirilir.
3. ETS ve ETD arasındaki fark nedir?
ETS (Estimated Time of Sailing) ve ETD (Estimated Time of Departure) lojistik terminolojisinde eşanlamlı kullanılır - her ikisi de tahmini hareket zamanı anlamına gelir. ETS denizcilikte daha yaygın, ETD ise havayolu ve kara yolu taşımacılığında daha sık kullanılır.
4. ATS nedir?
ATS (Actual Time of Sailing) - Gerçek Kalkış (Seyir Başlangıç) Zamanı. Geminin fiilen POL'den ayrıldığı andır. ATS, ETS tahmininin gerçekleşmesidir. Gemi planlanan ETS'de hareket etmezse ATS gecikir ve müşterilere bildirilir.
5. BAF ve CAF nedir?
BAF (Bunker Adjustment Factor) - Yakıt Ayarlama Oranı, petrol fiyat dalgalanmalarını telafi eder. CAF (Currency Adjustment Factor) - Döviz Ayarlama Oranı, döviz kuru dalgalanmalarını telafi eder. Her ikisi de navluna ek ücret olarak Maersk, MSC, CMA CGM gibi taşıyıcılar tarafından uygulanır.
6. THC nedir ve kim öder?
THC (Terminal Handling Charge) - Limandaki İstifleme ve Elleçleme Ücretleri. POL (yükleme) ve POD (tahliye) limanlarında ayrı ayrı uygulanır. FI-FO şartlarında THC navluna dahil değildir - yükleyici POL THC, alıcı POD THC öder. LI-LO şartlarında her iki THC de navluna dahildir.