Üretici Kayıt Defteri Nedir? — Tam Rehber

Üretici Kayıt Defteri (ÜKD) hakkında bilmeniz gereken her şey: tanımı, temin yeri, zorunlu olduğu 33 ürün, kullanım alanları, cezalar, reçete işlemleri, onay süreci ve yetki belgesi şartları. Bu kapsamlı rehber, 5996 sayılı Bitki Koruma Kanunu kapsamında üreticilerin hak ve yükümlülüklerini detaylı olarak açıklamaktadır.

Üretici Kayıt Defteri Tanımı ve Amacı

Üretici Kayıt Defteri, Türkiye'de bitkisel üretimin güvenliği ve izlenebilirliğinin sağlanması amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından uygulanan zorunlu bir kayıt sistemidir. Bu defter sayesinde, tarımsal üretimde kullanılan bitki koruma ürünlerinin hangi ürüne, ne zaman, ne miktarda ve nasıl uygulandığı detaylı bir şekilde takip edilebilmektedir. Bu sistem, hem tüketici sağlığının korunması hem de ihracatta uyum gerekliliklerinin karşılanması açısından büyük önem taşımaktadır.

Üretici Kayıt Defteri sisteminin temel amacı, bitki koruma ürünlerinin etiket bilgilerine uygun ve kontrollü kullanılmasını sağlamak, hatalı kullanımlardan kaynaklanan sorunları önlemek ve gıda ürünlerindeki kalıntı seviyelerini yasal sınırlar içinde tutmaktır. Ayrıca, bu kayıtlar sayesinde üreticinin üretim geçmişi şeffaf hale gelmekte ve ihraç edilen ürünlerin uluslararası standartlara uygunluğu belgelenebilmektedir.

• ● İzlenebilirlik: Her üründe kullanılan bitki koruma ürününün takibi
• ● Güvenlik: Etiket bilgilerine uygun kullanımın sağlanması
• ● Kalıntı Kontrolü: Hasat öncesi bekleme sürelerinin uyumu
• ● İhracat Uyumu: AB ve uluslararası pazarlara uygunluk belgelenmesi

ÜKD Nereden Temin Edilir?

Üretici Kayıt Defteri koçanı, üreticinin bulunduğu il veya ilçedeki en yakın Tarım ve Orman Müdürlüğünden ücretsiz olarak temin edilebilir. Defterin teslim alınması sırasında üreticinin kimlik belgesi ve üretim yaptığı arazinin bilgileri gerekmektedir. Ücretsiz dağıtım yapıldığından herhangi bir ücret ödenmesine gerek yoktur.

• ● Temin yeri: İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü
• ● Ücret: Tamamen ücretsiz
• ● Koçan içeriği: 50 adet seri numaralı (her biri 4 suret) defter
• ● Kimlik: Üretici kimlik belgesi ile başvuru yapılmalı
• ● Yeni sezon: Mevcut koçanda yeterli sayfa varsa yeni koçan gerekmez

Hangi Ürünler İçin Üretici Kayıt Defteri Zorunlu?

Ticari amaçla üretilen ve Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenerek resmi web sayfasında yayınlanmış olan 33 bitkisel ürün için üretici kayıt defteri tutmak zorunludur. Bu 33 ürün, Türkiye'de en çok bitki koruma ürünü kullanımı yapılan ve ihracat potansiyeli yüksek olan tarımsal ürünlerden seçilmiştir. Bu listede yer almayan ürünler için ÜKD tutma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, üretici isterse gönüllü olarak kayıtlarını tutabilir.

Aşağıdaki tabloda, üretici kayıt defteri tutma zorunluluğu olan 33 bitkisel ürünün tam listesi yer almaktadır:

• ● Zorunlu ürün sayısı: 33 adet bitkisel ürün
• ● Ticari amaç: Sadece ticari amaçla üretilen ürünler için zorunlu
• ● Gönüllülük: Listedışı ürünler için istenirse tutulabilir
• ● Güncelleme: Bakanlık listeyi düzenleyerek yeni ürünler ekleyebilir

ÜKD Kullanım Alanları ve Kayıt İşlemleri

Üretici Kayıt Defteri, bitkisel üretim sürecinin belirli aşamalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Bu deftere sadece bitki koruma ürünleri ile ilgili kayıtlar yazılır; kimyasal gübreler, sulama suyu analizi, tarım alet ve makineleri gibi diğer kayıtlar üretici kayıt defterine yazılamaz. Defterin kullanım alanları ve kaydedilmesi gereken bilgiler aşağıda detaylı olarak açıklanmıştır.

• ● Reçete yazdırma: Bitki koruma ürünü ihtiyacı belirlendiğinde reçete yazdırmak için ÜKD kullanılır
• ● İlaç alma: Yetkili bitki koruma ürünü bayisinden ilaç alırken defter ibraz edilir
• ● Uygulama kaydı: Kullanılan ilacın uygulama tarihi, dozu, yöntemi ve uygulayıcı bilgileri kaydedilir
• ● Hasat kaydı: Hasat zamanı ve tahmini ürün miktarı deftere işlenir
• ● Yasaklı kayıtlar: Gübre, sulama, tarım aleti, makine kayıtları ÜKD'ye yazılamaz

Dört Suret Kullanımı ve Saklama Süresi

Dört Suret Nasıl Kullanılır?

Üretici Kayıt Defteri her seri numarası için dört suret içerir. İşlem yapan herkes (reçete yazma yetkilisi, ilaç bayii ve uygulayıcı) ilgili bölümü doldurup kaşesini basıp imzaladıktan sonra, sayfanın aslı ve bir sureti koçanda kalacak şekilde serinin en alt suretini kendileri alır. Bu suretleri 5 yıl süreyle saklamak zorundadırlar. Bir sonraki yapılacak işlem beklenmeyecektir; her işlem anında ilgili suret alınır.

• ● Sayfa aslı + 1. suret: Koçanda kalır
• ● Seri en alt suret: İşlem yapan kişi tarafından alınır
• ● Saklama süresi: 5 yıl (kesintisiz)
• ● İmza ve kaşe: Her işlem yapan kişi ilgili bölümü doldurup kaşe ve imza atar
• ● Bekleme yok: Bir sonraki işlem için bekleme yapılmaz

Üretici Kayıt Defteri Kaç Yıl Saklanır?

Üretici Kayıt Defteri ve alınan suretler 5 (beş) yıl süreyle saklanmak zorundadır. Bu süre, üretim sezonunu takip eden yıldan itibaren başlar. Saklama süresi içinde defter ve suretler yasal denetimlere hazır bulundurulmalıdır. Belirtilen sürenin altında saklama yapılması durumunda idari yaptırımlar uygulanabilir.

ÜKD Doldurmama Cezası ve Yaptırımlar

Ticari amaçla bitkisel üretim yaparken üretici kayıt defterini doldurmamak veya eksik doldurmak, 5996 sayılı Bitki Koruma Kanununun ilgili hükümleri gereğince 5.000 TL idari para cezası ile sonuçlanır. Bu ceza, her takdir yılında tekrar uygulanabilir. Ayrıca, yapılan analizler sonucunda üretici kayıt defterinde yer almayan bitki koruma ürünü tespit edilmesi durumunda da idari yaptırımlar uygulanmaktadır.

• ● İdari para cezası: 5.000 TL (5996 sayılı Kanun)
• ● Tekrar: Her takdir yılında tekrar uygulanabilir
• ● Kayıtsız ürün tespiti: Analizde ÜKD'de olmayan BKÜ çıkarsa ek yaptırım
• ● Denetim: Tarım Müdürlüklerince rutin denetimler yapılır
• ● İhracat engeli: Onaysız ÜKD ile ihracat yapılamaz

Bitki Koruma Ürünü Reçetesi İşlemleri

Reçete Nasıl Yazdırılır?

Bitki koruma ürünü ihtiyacı olan üretici, üretici kayıt defteri ile birlikte İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine veya bitki koruma ürünü reçete yazma yetki belgesi olan serbest çalışan ziraat mühendislerine müracaat ederek reçete yazdırabilir. Reçete, üreticinin sahip olduğu ÜKD seri numarasına düzenlenir ve her ürün-parsel için ayrı ayrı yazılması zorunludur.

• ● Başvuru yeri: İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü veya yetkili serbest ziraat mühendisi
• ● Gerekli belge: Üretici Kayıt Defteri (ÜKD)
• ● Geçerlilik: Reçete yazma yetki belgesi tüm illerde geçerlidir
• ● Sınır illeri: Sınır illerinden gelen üreticilere de reçete yazılabilir

Parsel Bazında Reçete Yazılımı

İzlenebilirliğin sağlanması açısından yönetmelik gereği her ürün ve parsel için ayrı bitki koruma ürünü reçetesi yazılması gerekmektedir. Üreticinin ÜKD'ye tabi değişik parseller üzerindeki aynı ürünleri için, parsel numaralarını belirterek tek reçete yazılması mümkün değildir. Her parselin kendi coğrafi koordinatları, ürün bilgisi ve hastalık/zararlı durumu ayrı değerlendirilerek buna uygun reçete düzenlenmelidir.

Reçete Koçanı Kullanımı

Üretici kayıt defterinin dışında ayrı bir reçete koçanı kullanılmayacaktır. Üretici kayıt defteri içerisinde yer alan reçete bölümü kullanılacaktır. Bu düzenleme, kayıtların tek bir defterde toplanmasını ve denetim kolaylığı sağlamasını amaçlamaktadır.

ÜKD Onay İşlemleri ve Suret Yetersizliği

İhracat Ürünleri İçin Onay Süreci

Üreticiler, ihracata giden ürünlerin ÜKD'lerini Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl ve İlçe Müdürlüklerine müracaat ederek onaylatmak zorundadır. Onay sürecinde, belirtilen ürün ve parsel için üretim ve hasat sonrası dönemi boyunca kullanılan sayfalar tespit edilir. Kullanılan bitki koruma ürünlerinin tavsiyelere uygunluğu kontrol edilir. Yeterli suret varsa suretin, tek suret kalmış ise fotokopisi çekilerek fotokopi sayfanın arka yüzüne 'Bakanlığımız Kayıtlarına ve BKÜ Tavsiyelere Uygundur' ibaresi yazılarak onaylanır.

• ● Başvuru: İl/İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne müracaat
• ● Kontrol: Ürün ve parselin kullanılan sayfaları tespit edilir
• ● Uygunluk: BKÜ tavsiyelerine uygunluk kontrolü yapılır
• ● Onay ibaresi: 'Bakanlığımız Kayıtlarına ve BKÜ Tavsiyelere Uygundur'

Suret Yetersizliği Durumu

Daha fazla suret verilmesi gerektiği durumlarda, her türlü sorumluluk üreticinin kendisine ait olmak üzere ilgili sayfanın fotokopisine tarih, adı ve soyadı bilgilerini yazıp imzalayarak ilgililere verir. Bu durumda üretici, fotokopi suretinin orijinal suret yerine geçtiğini beyan etmiş olur ve tüm hukuki sorumluluk kendisine aittir.

Reçete Yazma Yetki Belgesi Şartları

Ziraat Mühendisleri İçin Şartlar

Ziraat mühendisleri, hiçbir kuruma bağlı olmaksızın yönetmelikte istenen bilgi ve belgelerle İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne müracaat ederek reçete yazma yetki belgesi alabilirler. Bu belge, tüm Türkiye genelinde geçerli olup sınır illeri dahil her yerde reçete yazma yetkisi verir. Adres değişikliği durumunda, değişiklik belge alınan İl Müdürlüğüne bir ay içerisinde bildirilmelidir.

• ● Başvuru: Herhangi bir kuruma bağlı olmaksızın İl Müdürlüğüne doğrudan başvuru
• ● Geçerlilik alanı: Tüm Türkiye (sınır illeri dahil)
• ● Adres değişikliği: Bir ay içinde bildirim zorunluluğu
• ● Mezuniyet: Ziraat mühendisi olmak yeterli (bitki koruma bölümü şart değil)

Bitki Koruma Ürünü Uygulama Yetki Belgesi

Üreticinin bitki koruma ürünü uygulama yetki belgesi var ise kendisi uygulamayı yapabilir. Yetki belgesi yoksa, BKÜ uygulama yetki belgesi olan profesyonel uygulayıcılara yaptırabilir. Uygulama kayıtlarının ÜKD'ye yapılması zorunludur. Bu düzenleme, üreticinin kendi sağlığını koruması ve doğru uygulama yapılmasını sağlamak amacıyla konulmuştur.

Yetkili Bitki Koruma Ofisi ve Bayilik

Yetkili Bitki Koruma Ofisi Belgesi olan bitki koruma ürünü bayileri, anlaşma yaptığı üreticilere reçete yazabilir, uygulamasını yapabilir ve ÜKD kayıtlarını tutabilir. Bu yetki, bayinin sunduğu hizmet kapsamını genişletir ve üreticilere tek noktadan çözüm sunulmasını sağlar.

Yetkili Ofis Olma Şartları

• ● Ziraat mühendisi: Bayi veya yanında çalıştıracağı mühendislerden en az biri bitki koruma bölümü mezunu olmalı
• ● Bayilik deneyimi: Dört yıllık kesintisiz bayilik yapmış olma şartı
• ● Dosya temizliği: Son iki yılda idari yaptırım cezası almamış olma şartı
• ● Reçete yetkisi: Ziraat mühendisleri için bitki koruma bölümü mezunu olma şartı aranmaz, genel ziraat mühendisliği yeterlidir

Geçiş Hükümleri ve Mevcut Belgeler

Daha önceki yönetmelik hükümlerine göre alınan reçete yazma yetki belgesi ve bitki koruma ürünü uygulama yetki belgesi geçerliliğini korumaktadır. Mevcut belge sahiplerinin yeni yönetmelik hükümlerine göre yeniden başvuru yapmasına gerek yoktur. Ancak, belgenin süresi dolmuş ise yenilenme işlemi yapılması gerekmektedir. Bu geçiş hükmü, mevcut belge sahiplerinin mağduriyetini önlemek amacıyla konulmuştur.

• ● Mevcut belgeler: Eski yönetmeliğe göre alınan belgeler geçerlidir
• ● Yeniden başvuru: Gerekmez (süresi dolmadıysa)
• ● Yenileme: Belge süresi dolduysa yenilenme zorunlu

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Aramalar

Etiketler