Özet: Bu sayfa, Türkiye'nin 2015 yılında Çin Halk Cumhuriyeti'nden gerçekleştirdiği ithalatın detaylı analizini sunmaktadır. GTIP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodlarına göre sınıflandırılmış ürün verileri, akıllı telefon, tablet bilgisayar, telekomünikasyon cihazları, çelik yarı mamulleri, güneş pilleri, porselen eşya ve tekstil ürünleri gibi ana ithalat kategorilerini kapsamaktadır. Veriler, gümrük beyannameleri ve konşimento kayıtlarından derlenmiştir.
Çin Halk Cumhuriyeti, 2015 yılında Türkiye'nin en büyük ithalat kaynağı ülkesi konumunda yer almıştır. İki ülke arasındaki ticaret hacmi, önceki on yılda istikrarlı bir büyüme göstermiş ve 2015 itibarıyla toplam ithalatın yaklaşık yüzde 12'sini Çin'den yapılan alımlar oluşturmuştur. Bu durum, Türkiye'nin teknoloji, elektronik, tekstil ve hammadde ihtiyacının önemli bir kısmının Çin menşeli ürünlere bağımlı olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Çin'in küresel tedarik zincirindeki baskın konumu, rekabetçi fiyat politikaları ve büyük ölçekli üretim kapasitesi, bu ticaret ilişkisinin temel dinamiklerini oluşturmaktadır.
Türkiye'nin Çin'den ithal ettiği ürünler, geniş bir yelpazede yer almaktadır. En dikkat çekici kategoriler arasında tüketici elektroniği (akıllı telefonlar ve tabletler), endüstriyel hammadde (çelik yarı mamulleri), enerji teknolojisi (güneş pilleri) ve günlük tüketim malları (porselen eşya, tekstil ürünleri) bulunmaktadır. Bu ürünlerin GTIP kodlarına göre detaylı sınıflandırılması, ticaretin sektörel dağılımını anlamak açısından büyük önem taşımaktadır. Aşağıdaki tabloda, 2015 yılında Çin'den ithal edilen ürünlere ait gümrük kayıtları ve teknik tanımlar yer almaktadır.
GTIP 851712000011 kodu altında sınıflandırılan akıllı telefonlar, Türkiye'nin Çin'den en yoğun ithalat yaptığı ürün grubunun başında gelmektedir. 2015 yılında Çin menşeli akıllı telefonlar, Türk mobil pazarının yaklaşık yüzde 60'ını oluşturmuştur. İthal edilen cihazlar arasında Android işletim sistemli, çeşitli ekran boyutlarında (7 inç dahil) ve farklı özelliklere sahip modeller bulunmaktadır. Bu cihazların teknik tanımları gümrük beyannamelerinde detaylı olarak yer almakta olup, cihazın boyutları, ağırlığı, işletim sistemi ve bağlantı özellikleri (Wi-Fi, Bluetooth, GSM) gibi spesifikasyonlar kayıt altına alınmaktadır. Aynı GTIP kodu altında çift SIM kart yuvalı ve barkod okuyucu özellikli modeller de ithal edilmiştir.
GTIP 847130000000 kodu kapsamında, 10 kg altındaki portatif otomatik bilgi işlem makineleri (tablet bilgisayarlar) Çin'den ithal edilmiştir. Kayıtlarda Samsung GT-P 3105 model gibi 7 inç ekranlı, 1024x600 çözünürlüklü, 16:9 en boy oranına sahip tabletler yer almaktadır. Bu cihazlar, merkezi işlem birimi, klavye ve ekran bileşenleriyle tanımlanmakta olup, gümrük sınıflandırmasında "portatif" kategorisinde değerlendirilmektedir. Tablet pazarında da Çin menşeli ürünlerin güçlü bir varlığı bulunmaktadır.
GTIP 720711160000 kodu altında, kalınlığı 130 mm'yi geçen dikdörtgen kesitli demir veya alaşımsız çelik yarı mamulleri ithal edilmiştir. Bu ürünler, Türkiye'nin inşaat ve sanayi sektörlerinde kullanılan temel hammadde girdilerini oluşturmaktadır. GTIP 722530900000 koduyla ise sıcak haddelenmiş rulo halinde diğer alaşımlı çelik yassı mamuller kaydedilmiştir. Çin'in çelik üretimindeki küresel üstünlüğü, bu ürünlerin rekabetçi fiyatlardan sunulmasını sağlamaktadır.
Güneş pilleri (GTIP 854140900011), Türkiye'nin yenilenebilir enerji hedefleri doğrultusunda Çin'den ithal edilen stratejik ürünler arasında yer almaktadır. Porselen sofra ve mutfak eşyaları (GTIP 691110000019), sentetik liflerden örme tüylü mensucat (GTIP 600192000000), televizyon kamerası aksamları (GTIP 852990920000) ve buhar kazanları (GTIP 840219900019) de 2015 yılı Çin ithalatında kayıtlara geçen diğer önemli ürün gruplarıdır. Bu çeşitlilik, Türkiye-Çin ticaretinin tek bir sektörlü sınırlı kalmayıp, ekonomik ilişkinin çok boyutlu yapısını yansıtmaktadır.
| GTIP No | GTIP Açıklaması | Bağlayıcı Tarife Bilgisi | Görsel | Eşyanın Tanımı |
|---|---|---|---|---|
| 851712000011 | Alıcısı bulunan verici portatif (Cellular) telsiz telefon cihazlar, akıllı telefonlar | TR340000140100 | ![]() | UZUNLUK:183.5 MM, GENİŞLİK:103.9 MM, KALINLIK:7,18 MM, AĞIRLIK: 239 GR EKRAN ÇÖZÜNÜRLÜĞÜ 1200 x 1920 PİKSEL VE EKRAN BOYUTU 7 İNCH OLAN, ANDROID 4.2(JELLY BEAN) VE EMOTION UI 2.0 ADLI İŞLETİM SİSTEMİNE SAHİP, MICRO-SİM KART YUVASI BULUNAN VE GSM ÜZERİNDEN TELEFON GÖRÜŞMESİ YAPABİLEN, KABLOSUZ İNTERNET AĞLARINA WI-FI ÜZERİNDEN BAĞLANABİLEN VE BLUETOOTH ÖZELLİĞİNE SAHİP AKILLI TELEFON OLARAK ADLANDIRILAN CİHAZ |
| 851712000011 | Alıcısı bulunan verici portatif (Cellular) telsiz telefon cihazlar, akıllı telefonlar | TR340000160020 | ![]() | 14,5 X 7,8 X 1,8 CM BOYUTLARINDA, 2 ADET SIMKART YUVASI BULUNAN, HÜCRESEL AĞLARI KULLANARAK TELEFON GÖRÜŞMESİ YAPABİLEN, BARKOD OKUYUCULU, ANDROID İŞLETİM SİSTEMİ TABANLI CEP TELEFONU |
| 847130000000 | Portatif otomatik bilgi işlem makinaları (en az bir merkezi işlem birimi, bir klavye ve bir ekrandan oluşan ve ağırlığı 10 kg.ı geçmeyenler) | TR340000120222 | ![]() | SAMSUNG MARKA GT-P 3105 MODEL 344 GRAM AĞIRLIKTA 17,8 cm(7'') EKRAN KÖŞEGEN UZUNLUĞUNA SAHİP 1024x600 ÇÖZÜNÜRLÜĞÜ OLAN EN BOY ORANI 16:9 EBATLARINDA PORTATİF TABLET BİLGİSAYAR |
| 851762009000 | Ses, görüntü veya diğer bilgileri almaya veya vermeye mahsus diğer cihazlar (kablolu veya kablosuz ağlarda iletişime mahsus cihazlar dahil) — Diğerleri | TR340000110004 | ![]() | MOTOROLA MARKA MC9090-GF0HBEGA2WR MODEL, INTEL XSCALE BULVERDE PXA270(624 Mhz) MERKEZİ İŞLEM BİRİMİ VE WINDOWS MOBILE BELLEK MEVCUT OLUP, 1.2 VERSİYON BLUETOOTH BULUNMAKTADIR. ANTEN, MİKROFON VE HOPARLÖR MEVCUT OLUP BLUETOOTH İLE KABLOSUZ İLETİŞİM KURABİLEN DAĞITIM, SATIŞ, STOK GİBİ ALANLARDA KULLANILABİLEN MOBİL CİHAZ |
| 852990920000 | 8529 — Sadece veya esas itibariyle 85.25 ila 85.28 pozisyonlarında yer alan cihazlara mahsus aksam ve parçalar — 8525 80 11 ve 8525 80 19 Alt pozisyonlarındaki televizyon kameraları ve 8527 ile 85.28 pozisyonlarındaki cihazlara ait olanlar | |||
| 720711160000 | 72.07 — Demir veya alaşımsız çelikten yarı mamuller — Enine kesitleri dikdörtgen (kare dahil) şeklinde olup genişliği kalınlığının iki katından az olanlar — Haddelenmiş veya sürekli döküm suretiyle elde edilmiş — Diğerleri — 7207.11.16.00.00 — Kalınlığı 130 mm.yi geçenler | |||
| 854140900011 | — — — Güneş pili (solar) — Bir modül halinde birleştirilmiş veya panolarda düzenlenmiş olsun olmasın | |||
| 722530900000 | 72.25 Diğer alaşımlı çelikten yassı hadde mamulleri (genişliği 600 mm veya daha fazla) — 7225.30 Diğerleri (sadece sıcak haddelenmiş, rulo halinde) — 7225.30.90.00.00 Diğerleri | |||
| 691110000019 | 69.11 Porselenden sofra ve mutfak eşyası, diğer ev eşyası ve tuvalet eşyası — 6911.10 Sofra ve mutfak eşyası — 6911.10.00.00.19 Diğerleri | |||
| 600192000000 | 60.01 Örme tüylü mensucat ("uzun tüylü" mensucat ve havlu mensucat dahil) — Diğerleri — 6001.92.00.00.00 Sentetik ve suni liflerden | |||
| 840219900019 | 84.02 Buhar kazanları — Buhar kazanları — 8402.19 Diğer buhar üreten kazanlar (karma kazanlar dahil) — Diğerleri — 8402.19.90.00.19 Diğerleri | |||
| Ürün Grubu | GTIP Kodu | İthalat Önceliği |
|---|---|---|
| Akıllı Telefonlar | 851712000011 | Çok Yüksek |
| Tablet Bilgisayarlar | 847130000000 | Yüksek |
| Mobil Telekomünikasyon Cihazları | 851762009000 | Orta-Yüksek |
| Çelik Yarı Mamulleri | 720711160000 / 722530900000 | Yüksek |
| Güneş Pilleri | 854140900011 | Orta |
| Porselen Ev Eşyaları | 691110000019 | Orta |
| Tekstil Mensucat | 600192000000 | Orta-Düşük |
| Buhar Kazanları | 840219900019 | Düşük |
TurkExim Analiz | Yayın Tarihi: 8 Temmuz 2016 | Güncelleme: Haziran 2025
Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasındaki ticari ilişkiler, 1971 yılında diplomatik bağların kurulmasıyla başlamış ve sonraki yarım yüzyılda köklü bir dönüşüm geçirmiştir. İlk yıllarda sınırlı kalan ticaret hacmi, 2000'li yıllarla birlikte Çin'in küresel üretim kapasitesini devasa ölçüde artırmasıyla patlama yaşamıştır. Özellikle 2001 yılında Çin'in Dünya Ticaret Örgütü'ne (WTO) katılımı, Türkiye-Çin ticaretinde dönüm noktası oluşturmuştur. Bu tarihten sonra Çin menşeli ürünler, Türk pazarında giderek daha rekabetçi hale gelmiş ve ithalat hacmi her yıl istikrarlı bir şekilde büyümüştür.
2010-2015 dönemi, bu ilişkinin en hızlı büyüdüğü yıllar olarak öne çıkmaktadır. Çin'in "Made in China 2025" stratejisi, teknolojik ürünlere odaklanan üretim politikası ve küresel tedarik zincirindeki hakim konumu, Türkiye'nin ithalat structure'ını temelden değiştirmiştir. 2015 yılında 25 milyar Doları aşan Çin ithalatı, Türkiye'nin toplam dış ticaret açığının önemli bir bölümünü oluşturmuştur. Bu durum, Türkiye'nin dış ticaret politikasında Çin ile ilişkilerin stratejik bir öncelik haline gelmesine neden olmuştur.
Türkiye'nin Çin'den ithal ettiği teknoloji ürünleri, gümrük verileri ışığında detaylı bir analiz sunmaktadır. GTIP 851712000011 kodu altında kayıtlı akıllı telefonlar, bu ithalatın en görünüm kısmını oluşturmaktadır. 2015 yılında Türkiye'ye Çin'den ithal edilen akıllı telefon modelleri, teknik açıdan oldukça çeşitlilik göstermektedir. Kayıtlarda yer alan cihazlar, 183.5 mm x 103.9 mm x 7.18 mm boyutlarında, 239 gram ağırlığında, 1200x1920 piksel ekran çözünürlüğüne sahip cihazlardan, 14.5 x 7.8 x 1.8 cm boyutlarında çift SIM kartlı barkod okuyucu telefonlara kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.
Tablet bilgisayar pazarında da benzer bir tablo karşımıza çıkmaktadır. Samsung GT-P 3105 model tablet, 344 gram ağırlığı, 7 inç ekran köşegen uzunluğu ve 1024x600 çözünürlüğüyle 2015 yılında Çin'den Türkiye'ye ithal edilen tablet cihazların temsilcisi konumundadır. Bu cihazlar, portatif bilgi işlem makineleri kategorisinde değerlendirilmekte olup, GTIP 847130000000 koduyla sınıflandırılmaktadır. GTIP 851762009000 koduyla kayıtlı Motorola marka MC9090 modeli ise, ticari ve endüstriyel kullanım amaçlı geliştirilmiş bir mobil cihaz olup, Intel Xscale işlemci ve Windows Mobile işletim sistemi ile donatılmıştır. Bu cihaz, dağıtım, satış ve stok yönetimi gibi ticari operasyonlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır.
Türkiye'nin Çin'den ithal ettiği endüstriyel hammaddeler, inşaat ve imalat sanayinin temel girdilerini oluşturmaktadır. GTIP 720711160000 koduyla kayıtlı çelik yarı mamulleri, kalınlığı 130 mm'yi geçen dikdörtgen kesitli ürünlerdir ve büyük ölçekli inşaat projelerinde kullanılmaktadır. GTIP 722530900000 koduyla sıcak haddelenmiş alaşımlı çelik yassı mamuller ise otomotiv, beyaz eşya ve metal işleme sanayinde hammadde olarak kullanılmaktadır. Çin'in dünya çelik üretiminin yüzde 50'sinden fazlasını karşılaması, bu ürünlerin küresel piyasalardaki fiyatlarını baskılamakta ve Türkiye gibi ithalatçı ülkeler için cazip hale gelmektedir.
Ancak bu durum, Türkiye'nin yerli çelik üreticileri için ciddi bir rekabet baskısı oluşturmaktadır. 2015 yılında Türkiye, Çin menşeli çelik ürünlerine karşı anti-damping soruşturmaları başlatmış ve bazı ürün gruplarında ek gümrük vergileri uygulamaya koymuştur. Bu önlemler, yerli sanayinin korunması amacı taşımakla birlikte, inşaat maliyetlerinin artmasına da neden olmuştur. İki ülke arasındaki çelik ticareti, küresel ticaret politikalarının nasıl şekillendiğini gösteren önemli bir örnek oluşturmaktadır.
GTIP 854140900011 kodu altında kayıtlı güneş pilleri, 2015 yılında Türkiye'nin Çin'den ithal ettiği stratejik öneme sahip ürünler arasında yer almaktadır. Türkiye'nin 2023 yılına kadar 10.000 MW güneş enerjisi kapasitesi hedefi, bu ithalatın gelecekte daha da artacağını göstermektedir. Çin, dünya güneş paneli üretiminin yaklaşık yüzde 70'ini karşılamakta olup, bu alandaki teknolojik üstünlüğü ve maliyet avantajı, Türkiye'nin yenilenebilir enerji hedeflerinin gerçekleştirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır.
Gelecek projeksiyonları açısından, Türkiye-Çin ticaret ilişkisinin yapısında önemli değişiklikler öngörülmektedir. Elektrikli araç bataryaları, otonom sürüş teknolojileri, yapay zeka donanımları ve 5G telekomünikasyon ekipmanları gibi yeni nesil ürün gruplarında Çin'den ithalatın hızla artması beklenmektedir. Öte yandan, Türkiye'nin Çin'e olan ihracatını artırma çabaları, özellikle gıda, tarım ürünleri, turizm hizmetleri ve bazı niş endüstriyel ürünlerde olumlu sonuçlar vermeye başlamıştır. İki ülke arasındaki ticaret dengesizliğinin kademeli olarak azalması, her iki tarafın da stratejik öncelikleri arasında yer almaktadır. Belt and Road Initiative kapsamında Türkiye'nin konumu, bu ilişkinin geleceğini şekillendirecek en önemli jeopolitik faktör olarak değerlendirilmektedir.