İthalat Taleplerinde İncoterms 2020 Kullanımı, uluslararası ticarette satıcı ve alıcı arasındaki maliyet, risk ve sorumluluk dağılımını belirleyen standart kurallar bütünüdür. Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından 1936'dan beri yayımlanan ve en son 2020 yılında güncellenen Incoterms kuralları, Türkiye'nin yılda 300 milyar USD'nin üzerindeki ithalat hacminde sözleşmelerin temel yapı taşını oluşturmaktadır. Doğru İncoterms seçimi, ticari riskleri minimize ederken maliyetleri optimize etmeye yardımcı olmaktadır.

İncoterms 2020 Kurallarına Genel Bakış

İncoterms 2020, 11 kuraldan oluşmaktadır ve iki ana kategoriye ayrılmıştır: Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı için geçerli kurallar (FAS, FOB, CFR, CIF) ve her türlü taşıma modu için geçerli kurallar (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP). Bu kurallar, malların teslim yeri, maliyet paylaşımı, risk geçiş noktası ve gümrükleme sorumluluğu gibi kritik konuları düzenlemektedir.

İthalatta En Sık Kullanılan İncoterms Kuralları

• FOB (Free On Board): Satıcı, malları belirlenen limanda gemi bordasına kadar teslim eder. Risk ve maliyet gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. İthalatçının kendi navlun anlaşması yapması gerekir.
• CIF (Cost, Insurance and Freight): Satıcı, navlun ve sigorta bedelini ödeyerek malları belirlenen limana taşır. Risk gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. Türkiye'de en yaygın kullanılan kuraldır.
• EXW (Ex Works): Satıcı, mallarını kendi tesislerinde alıcının emrine hazır bulundurur. Alıcı tüm yükleme, taşıma, sigorta ve gümrükleme masraflarından sorumludur.
• DDP (Delivered Duty Paid): Satıcı, tüm masrafları ve gümrük vergilerini ödeyerek malları alıcının belirlenen yerine kadar teslim eder. İthalatçı için en az riskli kuraldır.
• FCA (Free Carrier): Satıcı, malları belirlenen yerde taşıyıcının emrine teslim eder. Konteyner taşımacılığında FOB yerine tercih edilmektedir.

İncoterms Seçimi Kriterleri

İthalat taleplerinde doğru İncoterms kuralının seçilmesi, sözleşmenin başarısı için kritik öneme sahiptir. Seçim kriterleri arasında deneyim düzeyi, lojistik altyapı, risk toleransı, navlun piyasası koşulları ve ürün niteliği yer almaktadır. Deneyimsiz ithalatçılar için DDP veya CIF kuralları önerilirken, deneyimli ithalatçılar FOB ve FCA kurallarını tercih ederek maliyet tasarrufu sağlayabilmektedir.

Deneyimsiz İthalatçılar İçin Öneriler

İthalat sürecine yeni başlayan firmalar için DDP (Delivered Duty Paid) veya CIF (Cost, Insurance and Freight) kuralları önerilmektedir. Bu kurallar altında satıcı, taşıma ve sigorta organizasyonundan sorumlu olduğundan, ithalatçının lojistik bilgi birikimi sınırlı olsa bile süreç sorunsuz ilerleyebilmektedir. Ancak DDP koşulunda satıcının Türkiye gümrük mevzuatına hakim olması gerektiği unutulmamalıdır.

Deneyimli İthalatçılar İçin Stratejiler

Lojistik altyapısı güçlü ve deneyimli ithalatçılar, FOB ve FCA kurallarını tercih ederek navlun maliyetlerinde tasarruf sağlayabilmektedir. Özellikle düzenli ve büyük hacimli ithalat yapan firmalar, kendi navlun kontratları ile piyasada daha avantajlı fiyatlar elde edebilmektedir. EXW kuralında ise ithalatçı, tedarikçinin tesisinden başlayarak tüm süreçleri yönetme esnekliğine sahip olmaktadır.

İncoterms 2020'deki Önemli Değişiklikler

İncoterms 2020 sürümünde, önceki sürüme (2010) göre bazı önemli güncellemeler yer almaktadır. FCA kuralında, satıcının B/L (konşimento) alabilmesi için mekanizma eklenmiştir. DAT kuralının adı DPU (Delivered at Place Unloaded) olarak değiştirilmiştir. CIP kuralında sigorta kapsamı ICC (A) seviyesine yükseltilirken, CIF'de ICC (C) seviyesi korunmuştur. Ayrıca kendi sigortasını yaptırmak isteyen taraflar için açık hüküm eklenmiştir.

İncoterms ve Gümrük Vergisi Hesaplaması

İncoterms seçimi, gümrük vergisi hesaplamasında doğrudan etkili olmaktadır. Türkiye'de gümrük vergisi CIF değer üzerinden hesaplanmaktadır. CIF kuralında toplam gümrük vergisi matrahı (navlun + sigorta + ürün değeri) üzerinden hesaplanırken, FOB kuralında ithalatçı navlun ve sigorta maliyetlerini de beyannameye eklemek zorundadır. Gümrük vergisi oranları, ürünün GTIP koduna göre yüzde 0-40 arasında değişmektedir. DDP kuralında tüm vergiler satıcı tarafından ödendiğinden, ithalatçı gümrük vergisi ile karşılaşmamaktadır.

İncoterms ve Ödeme Yöntemleri

İncoterms seçimi, ödeme yöntemiyle uyumlu olmalıdır. Akreditif (L/C) işlemlerinde, FOB ve CIF kurallarının belgeli ödeme koşullarıyla uyumlu olması gerekmektedir. CIF kuralında satıcının sunduğu sigorta poliçesi ve konşimento, akreditif koşullarıyla uyumlu olmalıdır. DDP kuralında ise vadeye ödeme (open account) yöntemi daha yaygın olarak kullanılmaktadır. İncoterms ve ödeme yöntemi uyumsuzluğu, ödeme gecikmelerine ve uyuşmazlıklara yol açabilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

FOB ve CIF arasındaki fark nedir?

FOB'da satıcı malları gemiye yükleyene kadar sorumluyken navlun ve sigorta alıcıya aittir. CIF'de ise satıcı navlun ve sigortayı ödeyerek malları varış limanına taşır ancak risk gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer.

Türkiye'de en çok kullanılan İncoterms kuralı hangisidir?

Türkiye'de ithalatta en yaygın kullanılan kural CIF'tir (yaklaşık yüzde 40-50). Bunu FOB, FCA ve EXW takip etmektedir.

İncoterms kuralı sözleşmede nasıl belirtilmelidir?

Kural adı, yer belirtimi ve İncoterms 2020 referansı ile birlikte yazılmalıdır. Örnek: "CIF Liman İstanbul, İncoterms 2020".

İncoterms seçiminde navlun piyasası nasıl takip edilmeli?

SCFI, FBX ve WCI endeksleri referans olarak kullanılabilir. Freightos, Xeneta gibi platformlar gerçek zamanlı navlun verileri sunmaktadır.

DDP kuralında satıcı Türkiye gümrüğünü yapabilir mi?

Evet, satıcı Türkiye'de gümrük müşaviri görevlendirebilir. Ancak Türkiye gümrük mevzuatı hakkında bilgi sahibi olmaması durumunda gecikmeler yaşanabilir.

İncoterms kullanımı yasal olarak zorunlu mu?

İncoterms kullanımı yasal olarak zorunlu olmamakla birlikte, uluslararası ticaret sözleşmelerinde kullanımı yaygın ve önerilmektedir.

Daha fazla bilgi için İthalat Talepleri ana sayfasını ve İthalat Taleplerinde Lojistik ve Taşımacılığı hub sayfasını inceleyebilirsiniz.