TAREKS Sistemi 2024: Kullanım Rehberi ve Detaylı Anlatım

TAREKS (Taşıyıcılar Elektronik Rehber Sistemi), Türkiye'de uluslararası kargo taşımacılığında kullanılan elektronik bir izleme ve bildirim sistemidir. Türkiye, coğrafi konumu gereği Avrupa ile Asya arasında önemli bir transit güzergahı oluşturduğundan, kara yoluyla yapılan uluslararası taşımacılık hacmi her yıl artmaktadır. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen bu sistem, uluslararası taşımacılık faaliyetlerinin şeffaf ve güvenli bir şekilde takip edilmesini sağlar. TAREKS Sistemi 2024 güncellemeleriyle birlikte taşıyıcı firmalar için daha hızlı ve verimli bir süreç sunmaktadır. Bu rehberde, TAREKS sistemini adım adım inceleyerek kullanım detaylarını açıklıyoruz.

TAREKS Sistemi Nedir?

TAREKS, uluslararası kara taşımacılığında kullanılan bir elektronik taşıma belgesi sistemidir. Türkiye'den yurt dışına veya yurt dışından Türkiye'ye yapılan kara taşımacılığı işlemlerinde taşıyıcı firmaların yüklerini sisteme kaydetmesini zorunlu kılar. Bu sistem sayesinde gümrük idareleri, yükün nereden geldiğini, nereye gittiğini ve hangi gümrük kapısından geçtiğini anlık olarak takip edebilir.

TAREKS'in temel amaçları şunlardır:

• Yük takibi: Uluslararası taşınan yüklerin gerçek zamanlı izlenmesi
• Gümrük kontrolü: Kaçakçılığın önlenmesi ve gümrük süreçlerinin hızlandırılması
• Belge yönetimi: Kağıt taşıma belgelerinin dijital ortama taşınması
• Şeffaflık: Taşımacılık sürecinin tüm taraflar için görünür kılınması
• Verimlilik: Gümrük kapılarında bekleme sürelerinin azaltılması

TAREKS'e Kimler Kayıt Olmalıdır?

TAREKS sistemini kullanmak, belirli taşımacılık faaliyetlerinde yürüyen firmalar için zorunludur. Kayıt yaptırması gereken kurum ve kişiler şunlardır:

• Uluslararası kara taşıyıcı firmaları: Türkiye'den yurt dışına veya yurt dışından Türkiye'ye kara yoluyla taşımacılık yapan tüm şirketler
• Lojistik ve nakliye şirketleri: Kendi adına veya başkası adına uluslararası taşımacılık faaliyetinde bulunan firmalar
• Gümrük müşavirleri: Müvekkiller adına gümrük işlemlerini yürüten profesyoneller
• Acenteler: Uluslararası taşımacılık acenteleri

TAREKS Kayıt İşlemleri ve Başvuru Süreci

1. E-Devlet Üzerinden Başvuru

TAREKS sistemine kayıt olmanın ilk adımı, gümrük idaresine başvurmaktır. Başvuruyu elektronik ortamda veya fizik olarak gümrük müdürlüğüne yapabilirsiniz. Başvuru sırasında aşağıdaki belgeler gereklidir:

• Firma imza sirküleri veya yetki belgesi
• Vergi numarası ve faaliyet belgesi
• Taşıyıcı yetki belgesi (C2, C3 veya uluslararası yetki belgesi)
• Firma yetkilisinin kimlik fotokopisi
• Ulaşım araçlarının ruhsat ve plaka bilgileri

2. Kullanıcı Hesabı Oluşturma

Başvurunuz onaylandıktan sonra TAREKS sistemine kullanıcı hesabı oluşturulur. Sistem üzerinden kullanıcı adı ve şifre ile giriş yaparak işlemlerinize başlayabilirsiniz. Güvenlik amacıyla elektronik imza veya mobil imza kullanımı önerilmektedir.

3. Araç ve Şoför Kaydı

Sisteme kayıtlı araçlarınızın ve şoförlerinizin bilgilerini girin. Her araç için plaka, ruhsat ve taşıma kapasitesi bilgilerini eksiksiz olarak doldurun. Şoför bilgilerinde kimlik numarası, ehliyet sınıfı ve iletişim bilgileri yer almalıdır.

TAREKS İşlem Akışı

TAREKS sistemini kullanarak uluslararası taşımacılık işlemlerini şu adımlarla yürütebilirsiniz:

Yük Bildirimi

Taşımacılık işlemine başlamadan önce yük bilgilerini sisteme girin. Yük bildiriminde aşağıdaki bilgiler yer almalıdır:

• Gönderici ve alıcı bilgileri
• Yükün cinsi, miktarı ve ağırlığı
• GTIP kodu
• Yükleme ve boşaltma adresleri
• Kullanılacak araç bilgisi ve plaka numarası
• Sürücü kimlik bilgileri
• Varış gümrük kapısı

Elektronik Taşıma Belgesi (NVT) Oluşturma

Yük bildirimi onaylandıktan sonra sistem otomatik olarak NVT (Nakliye Vesikası Taşıma Belgesi) numarası oluşturur. Bu belge, yükün uluslararası taşınması için zorunlu bir elektronik belgedir. NVT numarası gümrük kapısında kontrol edilir.

Gümrük Kapısından Geçiş

Gümrük kapısına ulaştığınızda TAREKS üzerinden yük bildiriminizin gümrük idaresi tarafından onaylanmasını bekleyin. Onay işlemi tamamlandıktan sonra gümrük çıkış işlemi gerçekleştirilir. Bu süreçte gümrük yetkilileri yükü fiziksel olarak da kontrol edebilir.

Varış ve Teslimat Onayı

Yükün varış noktasına ulaştıktan sonra teslimat bilgilerini sisteme girerek süreci tamamlayın. Teslimat onayı yapılmadan taşıma işlemi kapatılmaz.

2024 Yılı TAREKS Güncellemeleri

TAREKS sistemi 2024 yılında önemli güncellemeler almıştır. Bu güncellemeler, sistem kullanımını daha kolay ve verimli hale getirmektedir:

• Mobil uyumluluk: TAREKS mobil uygulaması ile akıllı telefon üzerinden işlem yapabilme imkanı
• Otomatik GTIP eşleştirme: Gümrük beyannamesi ile TAREKS kayıtları arasındaki otomatik eşleştirme
• Gelişmiş raporlama: Taşımacılık faaliyetlerinin detaylı analiz ve raporlama özellikleri
• API entegrasyonu: Lojistik yazılımları ile entegrasyon için API desteği
• Hızlı onay süreci: Düşük riskli yükler için otomatik onay mekanizması

TAREKS ve Diğer Gümrük Sistemleri İlişkisi

TAREKS, Türkiye'nin gümrük ekosistemindeki birden fazla sistemle entegre çalışmaktadır. BİLGE gümrük otomasyon sistemi, GTIP sorgulama sistemi ve e-belge platformu ile veri paylaşımı yaparak taşımacılık ve gümrük süreçlerinin uçtan uca dijitalleştirilmesini sağlar. Bu entegrasyon, kağıt belge kullanımını minimize eder ve işlem süreçlerini hızlandırır.

TAREKS Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

TAREKS sistemini etkili bir şekilde kullanmak için aşağıdaki noktalara dikkat etmeniz önemlidir:

• Bilgi doğruluğu: Yük bildirimindeki tüm bilgilerin doğru ve eksiksiz olması gerekir. Hatalı bilgiler gümrük kapısında gecikmeye yol açabilir.
• Zamanlama: Yük bildirimini yükleme işleminden önce yapın. Gümrük kapısına varmadan önce bildirimin onaylanmış olmasını sağlayın.
• Belge takibi: NVT belge numarasını düzenli olarak kontrol edin ve güncellemeleri takip edin.
• Eğitim: Personelinizi TAREKS kullanımı konusunda düzenli olarak eğitin. Sistemdeki güncellemeleri takip edin.
• Yedek plan: Teknik arızalara karşı alternatif iletişim kanalları oluşturun.

TAREKS ve Gümrük İşlemleri Entegrasyonu

TAREKS sistemi, Türkiye'nin gümrük otomasyon sistemi olan BİLGE ile tam entegre çalışmaktadır. Bu entegrasyon sayesinde gümrük beyannamesi ile TAREKS kayıtları arasında otomatik eşleştirme yapılır. İhracatçılar ve ithalatçılar, gümrük işlemlerinin daha hızlı tamamlanması sayesinde zaman ve maliyet tasarrufu sağlar.

Özellikle ihracat işlemlerinde TAREKS kaydı yapılması, gümrük beyannamesinin işleme alınması için ön koşuldur. TAREKS kaydı olmayan yükler, gümrük kapısında işleme alınmayabilir ve taşımacılık işlemi askıya alınabilir. Entegrasyon, ayrıca ihracatçıların gümrük işlemlerini online olarak takip etmesini sağlar ve fiziksel olarak gümrük idaresine gitme zorunluluğunu büyük ölçüde ortadan kaldırır. Bu durum, özellikle yoğun gümrük kapılarında işlemlerin hızlanmasına ve bekleme sürelerinin azalmasına katkı sağlamaktadır.

Sık Sorulan Sorular

TAREKS kaydı ne kadar sürer?

İlk başvuru süreci ortalama 5-10 iş günü içinde tamamlanır. Başvurunuzun durumunu gümrük müdürlüğünden takip edebilirsiniz.

TAREKS sistemine giriş yapamıyorum, ne yapmalıyım?

Kullanıcı adı veya şifrenizi unuttuysanız, gümrük müdürlüğüne başvurarak sıfırlama talebinde bulunabilirsiniz. Ayrıca teknik sorunlar için TAREKS destek hattını arayabilirsiniz.

Tüm uluslararası taşımalar için TAREKS zorunlu mu?

Evet, kara yoluyla yapılan tüm uluslararası taşımalarda TAREKS kullanımı zorunludur. Havayolu ve denizyolu taşımacılığında farklı sistemler kullanılmaktadır. Ancak transit geçiş yapan ve Türkiye'ye doğrudan ithalat-ihracat yapmayan taşımalarda da TAREKS kaydı zorunludur.

TAREKS cezai yaptırımları nelerdir?

TAREKS kaydı yapmadan veya yanlış beyanda bulunarak uluslararası taşımacılık yapan firmalara İdari Yaptırım Kararları uygulanmaktadır. Ceza tutarları, ihlalin türüne ve tekrarına göre değişmektedir. Yanlış beyan durumlarında yükün gümrükte alıkonulması da söz konusu olabilir.

Sonuç

TAREKS sistemi, Türkiye'nin uluslararası kara taşımacılığında vazgeçilmez bir araçtır. 2024 yılında yapılan güncellemelerle sistem daha kullanıcı dostu ve verimli hale gelmiştir. Taşıyıcı firmalar, TAREKS'i doğru ve zamanında kullanarak gümrük süreçlerini hızlandırabilir ve taşımacılık faaliyetlerini şeffaf bir şekilde yürütebilir. Sistemi etkin kullanmak için personel eğitimine ve güncellemeleri takip etmeye özen göstermenizi öneririz.

TAREKS ve gümrük süreçleri hakkında daha fazla bilgi almak için gümrük rehberler sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.