TAREKS Dijital Gümrük Sistemi 2024 - Elektronik Gümrük İşlemleri

TAREKS (Taşımacılık Elektronik Rehber Sistemi), Türkiye'de gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesinde önemli bir kilometre taşı olan ve lojistik süreçlerini elektronik ortamda yöneten bir sistemdir. 2024 yılı itibarıyla TAREKS ve ona entegre edilen diğer dijital gümrük sistemleri, gümrük işlemlerinin hızını, güvenliğini ve verimliliğini artırmada kritik bir rol oynamaktadır. Gümrükte dijitalleşme, hem kamu hem de özel sektör için önemli kolaylıklar sağlarken, kağıt ortamının ortadan kaldırılmasıyla çevresel ve maliyet avantajları da sunmaktadır. Bu yazımızda TAREKS sistemi, BİLGES, GTD, e-beyanname, elektronik imza, UETDS ve e-lojistik konularını kapsamlı olarak inceleyeceğiz.

TAREKS Sistemi Nedir?

TAREKS (Taşımacılık Elektronik Rehber Sistemi), gümrük kapılarından geçen eşyanın taşınması ve takibi sürecinde kullanılan elektronik sistemdir. TAREKS, gümrük kapılarındaki taşıma işlemlerinin dijital ortamda yönetilmesini sağlar ve eşyanın gümrük kontrol noktalarından geçişini izler. Bu sistem sayesinde kağıt transit belgelerinin kullanımı ortadan kalkmış ve tüm işlemler elektronik ortama taşınmıştır.

TAREKS sistemi, taşıyıcılar, gümrük müşavirleri, gümrük idaresi ve diğer ilgili taraflar arasında ortak bir veri paylaşım platformu oluşturur. Eşyanın gümrüğe girişinden çıkışına kadar tüm aşamalar elektronik olarak takip edilir ve gerekli onaylar dijital ortamda verilir. Bu durum, gümrük kapılarındaki bekleme sürelerini önemli ölçüde azaltır ve operasyonel verimliliği artırır.

TAREKS sistemi, aynı zamanda gümrük kapılarında sıra bekleme sürelerinin minimize edilmesini sağlar. Şoförler, TAREKS üzerinden taşıma bilgilerini önceden sisteme girerek gümrük kapısında hızlı geçiş yapabilir. Bu sistem, taşımacılık firmalarının yakıt ve zaman tasarrufu yapmasına olanak tanır ve lojistik maliyetlerinin düşürülmesine katkı sunar. TAREKS entegrasyonu, sınır kapılarında da aktif olarak kullanılmakta olup uluslararası taşımacılık süreçlerinin dijital yönetiminde önemli bir rol üstlenmektedir.

TAREKS Kullanım Alanları

• Gümrük kapılarından geçiş işlemlerinin elektronik yönetimi
• Transit eşyanın takibi ve kontrolü
• Şoför ve araç bilgilerinin dijital ortamda doğrulanması
• Gümrük kapıları arası eşya nakliyesinin izlenmesi
• Gümrük idaresi ile taşıyıcı arasındaki veri paylaşımı

BİLGES Sistemi

BİLGES (Beyanname İşlemleri), gümrük beyannamelerinin elektronik olarak düzenlendiği ve gümrük idaresine sunulduğu temel sistemdir. Tüm gümrük beyannameleri, ithalat, ihracat, transit ve özel rejim beyannameleri BİLGES sistemi üzerinden işleme alınır. BİLGES sistemi, gümrük işlemlerinin merkezileştirilmiş ve standartlaştırılmış bir platformda yürütülmesini sağlar.

BİLGES sistemi üzerinden beyanname girişi, düzeltme, iptal ve sonuçlandırma işlemleri gerçekleştirilebilir. Ayrıca sistem, beyanname durumunu gerçek zamanlı olarak takip etme imkanı sunar. Gümrük müşavirleri ve yetkili kullanıcılar, BİLGES'e e-imza veya elektronik mühür ile güvenli bir şekilde erişir ve işlemlerini yürütür.

BİLGES sistemi, gümrük işlemlerinin verimliliğini artırıcı birçok otomasyon özelliği sunmaktadır. Sistem üzerinden otomatik vergi hesaplama, GTIP kodu doğrulama ve belge uyum kontrolü gibi işlemler gerçekleştirilebilir. Ayrıca BİLGES, gümrük idaresinin risk analiz sistemiyle entegre çalışarak beyannameyi otomatik olarak uygun kanala yönlendirmektedir. Bu entegrasyon, işlemlerin hızlanmasını ve insan kaynaklı hataların azaltılmasını sağlar.

BİLGES Avantajları

• Hızlı beyanname giriş ve sonuçlandırma
• Merkezi veri tabanı üzerinden tüm gümrük kapılarına erişim
• Gerçek zamanlı beyanname durumu takibi
• Otomatik risk analizi entegrasyonu
• Dijital arşivleme ve belge yönetimi
• Hata tespiti ve otomatik uyarı sistemleri

GTD Sistemi (Gümrük Tarife Dosyası)

GTD (Gümrük Tarife Dosyası), GTIP kodlarının sınıflandırılması ve gümrük vergisi oranlarının belirlenmesinde kullanılan dijital sistemdir. GTD sistemi, eşyanın GTIP koduna göre hangi gümrük vergisi oranına tabi olduğunu, kota uygulanıp uygulanmadığını ve herhangi bir ticaret politikası önlemi bulunup bulunmadığını gösterir.

GTD sistemi, gümrük müşavirleri ve dış ticaret firmaları tarafından sıklıkla kullanılan bir araçtır. GTIP kodunun doğru belirlenmesi için GTD sisteminde detaylı bir arama yapılması gerekir. Sistem, eşyanın cinsine, malzemesine, kullanım amacına ve işlevine göre uygun GTIP kodunu önerir ve kullanıcıya detaylı bilgi sunar.

E-Beyanname ve Elektronik Gümrük İşlemleri

Türkiye'de gümrük beyannamelerinin tamamı elektronik ortamda düzenlenmektedir. E-beyanname sistemi, kağıt ortamındaki gümrük işlemlerinin dijitalleşmesiyle ortaya çıkmış ve günümüzde gümrük işlemlerinin standart yöntemi haline gelmiştir. E-beyanname sürecinde, beyanname bilgileri elektronik olarak girilir, ek belgeler dijital olarak yüklenir ve gümrük idaresi onayı çevrimiçi olarak alınır.

E-Beyanname Süreci

E-beyanname süreci, belge hazırlığı, veri girişi, onay ve sonuçlandırma aşamalarından oluşur. Gümrük müşaviri veya yetkili kullanıcı, tüm beyanname bilgilerini elektronik olarak sisteme girer ve gerekli ek belgeleri dijital olarak ekler. Beyanname gümrük idaresine sunulduktan sonra, otomatik risk analizi sistemi devreye girer ve beyanname uygun kanala yönlendirilir.

E-Beyanname Avantajları

• Kağıt ve arşivleme maliyetlerinin ortadan kaldırılması
• İşlem sürelerinin kısalması ve hızlı sonuçlandırma
• İnsan kaynaklı hataların azaltılması
• Gerçek zamanlı takip ve durum kontrolü
• Çevre dostu ve sürdürülebilir süreç yönetimi

Elektronik İmza ve Gümrük İşlemleri

Elektronik gümrük işlemlerinin güvenli bir şekilde yürütülmesi için elektronik imza ve elektronik mühür kullanımı zorunludur. Elektronik imza, gümrük beyannamesi ve diğer resmi belgelerin yasal geçerliliğini sağlayan dijital imza teknolojisidir. Gümrük müşavirleri, ithalatçılar ve ihracatçılar, elektronik imza kullanarak gümrük sistemlerine güvenli bir şekilde erişir ve işlemlerini onaylar.

Elektronik mühür, kurumsal düzeyde elektronik imza uygulamasıdır ve bir kurumun tüm gümrük işlemlerinin tek bir elektronik mühür üzerinden yürütülmesini sağlar. Elektronik imza ve mühür, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilmiş sağlayıcılardan temin edilir ve belirli bir süre için geçerlidir.

UETDS Sistemi (Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetim Sistemi)

UETDS, karayolu taşımacılığında eşyanın takip ve denetimini sağlayan elektronik sistemdir. UETDS sayesinde karayolu ile taşınan eşyanın güzergahı, duraklama noktaları, varış ve çıkış saatleri dijital olarak takip edilir. Sistem, taşımacılık firmaları, gümrük müşavirleri ve gümrük idaresi arasında ortak bir bilgi paylaşım platformu oluşturur.

UETDS sistemi, karayolu taşımacılığında şeffaflığı artırır, kaçakçılıkla mücadelede etkili bir araç olarak kullanılır ve taşımacılık süreçlerinin optimize edilmesini sağlar. Karayolu ile uluslararası eşya taşıyan tüm firmaların UETDS sistemine kayıtlı olması ve taşıma bilgilerini sisteme girmesi zorunludur.

UETDS sistemi, taşımacılık firmalarına da önemli kolaylıklar sağlamaktadır. Sistem üzerinden taşıma planlaması yapılabilir, araç ve şoför atamaları gerçekleştirilebilir ve taşıma sürecinin her aşaması gerçek zamanlı olarak izlenebilir. Ayrıca UETDS verileri, taşımacılık firmalarının performans analizlerinde ve raporlamalarında da kullanılabilmektedir. Sistem, uluslararası taşımacılık düzenlemeleriyle uyumlu olarak tasarlanmış olup, AB ve diğer ülke sistemleriyle veri paylaşımı yapabilmektedir.

E-Lojistik ve Gümrük Entegrasyonu

E-lojistik, lojistik süreçlerinin dijitalleşmesi ve dijital platformlar üzerinden yönetilmesidir. Gümrük ile lojistik süreçlerinin entegrasyonu, dış ticaret operasyonlarının daha verimli yürütülmesini sağlar. E-lojistik uygulamaları arasında çevrimiçi navlun takibi, dijital depo yönetimi, elektronik teslimat belgesi ve dijital irsaliye sistemleri yer almaktadır.

Türkiye'de gümrük ve lojistik süreçlerinin dijital entegrasyonu hızla devam etmektedir. TAREKS, BİLGES, UETDS ve diğer elektronik sistemlerin birbirleriyle entegrasyonu, tek pencere konsepti üzerinden tüm dış ticaret işlemlerinin yönetilmesini hedeflemektedir. Bu entegrasyon, firmaların gümrük ve lojistik süreçlerinde tek bir platform üzerinden işlem yapabilmesini sağlar.

E-lojistik entegrasyonu sayesinde, taşımacılık firmaları eşyanın gümrükteki durumunu gerçek zamanlı olarak takip edebilir ve lojistik planlamasını buna göre ayarlayabilir. Ayrıca gümrük müşavirleri, lojistik sürecinin her aşamasında eşya hakkında bilgi sahibi olarak gümrük işlemlerini daha hızlı ve doğru bir şekilde yürütebilir. Dijital entegrasyon, kağıt kullanımını azaltır, işlem sürelerini kısaltır ve dış ticaretin genel verimliliğini artırır.

Gümrükte Dijitalleşmenin Geleceği

Gümrükte dijitalleşme süreci, hızla gelişen teknolojiler sayesinde yeni boyutlar kazanmaktadır. 2024 yılında ve sonrasında gümrük dijitalleşmesinde öne çıkan trendler arasında yapay zeka tabanlı risk analizi, blockchain teknolojisi ile belge doğrulama, otonom gümrük kapıları, Nesnelerin İnterneti (IoT) ile eşya takibi ve büyük veri analitiği yer almaktadır.

Türkiye, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı liderliğinde gümrük dijitalleşmesinde önemli adımlar atmaktadır. Tek Pencere Sistemi projesi, tüm dış ticaret işlemlerinin tek bir dijital platform üzerinden yürütülmesini hedeflemektedir. Bu proje tamamlandığında, gümrük, lojistik, sigorta, bankacılık ve diğer ilgili işlemler entegre bir şekilde yönetilebilecektir.

Yapay zeka ve makine öğrenmesi teknolojileri, gümrük risk analizinde devrim yaratmaktadır. Bu teknolojiler sayesinde gümrük idaresi, geçmiş işlem verilerini analiz ederek daha hassas ve hedefli risk değerlendirmeleri yapabilmektedir. Blockchain teknolojisi ise menşe belgelerinin ve diğer ticari belgelerin dijital olarak doğrulanmasını sağlayarak belge sahteciliğinin önüne geçmeyi hedeflemektedir. Bu teknolojik gelişmeler, gümrük işlemlerinin gelecekte çok daha hızlı, güvenli ve şeffaf bir şekilde yürütülmesini mümkün kılacaktır.

Dijital gümrük sistemleri ve e-lojistik çözümleri hakkında detaylı bilgi almak için Gümrük İşlemleri sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.