የቱርክ የብረት እና ብረታብረት ኢንዱስትሪ

ከቀውስ ጊዜው ኪሳራዎች በ15% በማደግ ሙሉ በሙሉ ካገገመ በኋላ፣ በ2011 የዓለም የብረት ኢንዱስትሪ የምርት ዕድገት ወደ 6.8% ዝቅ ብሏል። ከቀደምት ዓመታት ጋር ሲነፃፀር፣ በዓለም የብረት ኢንዱስትሪ ዕድገት ላይ የነበረው የቻይና ተፅዕኖ መቀነሱን እንደቀጠለ ይስተዋላል። የቻይና የብረት ምርት ዕድገት በ2000ዎቹ ውስጥ በየዓመቱ በ20% ያለማቋረጥ ካደገ በኋላ፣ ባለፉት 2 ዓመታት ውስጥ ወደ 9-10% ደረጃ ላይ ረግቷል።

ከ2010 ጋር ሲነፃፀር የጃፓን እና ስፔን ምርት የቀነሰ ሲሆን፣ የዩኤስኤ፣ ህንድ፣ ሩሲያ፣ ጀርመን፣ ዩክሬን፣ ብራዚል እና ፈረንሳይ የዕድገት መጠን ከዓለም አማካይ በታች ሆኖ ቆይቷል። በ2011 የዓለም ጥሬ ብረት ምርት ዕድገት ከ15% ወደ 6.8% ሲቀንስ፣ ቱርክ ከ2010 ጋር ሲነፃፀር በ2 በመቶ ብልጫ ያለው የ17% ዕድገት አስመዝግባለች። ይህ የዕድገት መጠን ከቱርክ አጠቃላይ ኢኮኖሚ ዕድገት በሁለት እጥፍ ገደማ የሚበልጥ ሲሆን፣ ቱርክ በ30 ትላልቅ የብረት አምራቾች መካከል ቀዳሚዋ ፈጣን ዕድገት ያስመዘገበች ሀገር ሆናለች።

ምርት

የቱርክ የጥሬ ብረት ምርት በ2011 ወደ 34.1 ሚሊዮን ቶን በማደግ የሪከርድ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል፣ ይህም ካለፈው ዓመት ጋር ሲነፃፀር የ17% ዕድገት አሳይቷል። በዓለም ቀዳሚ የብረት አምራቾች መካከል ከፍተኛውን የምርት ዕድገት በማስመዝገቧ፣ የቱርክ የጥሬ ብረት ምርት ከቀውስ በፊት ከነበረው የ2007 ምርት በ32.2% በልጧል። በዚህ ረገድ ቱርክ ከቻይና፣ ህንድ እና ደቡብ ኮሪያ በመቀጠል ምርቷን ከቀውስ በፊት ከነበረው ደረጃ በላይ ማድረስ የቻለች 4ኛዋ ሀገር ሆናለች። ሆኖም የስፔን፣ ፈረንሳይ፣ ዩክሬን፣ ዩኤስኤ፣ ጃፓን፣ ጀርመን፣ ጣሊያን እና ሩሲያ ምርት እስካሁን ከቀውስ በፊት ወደነበረበት ደረጃ እንዳልተመለሰ ይስተዋላል።

የቱርክ የቢሌት (billet) ምርት በ11.8% አድጎ በ2011 24.4 ሚሊዮን ቶን ደርሷል። በአዳዲስ የአቅም ግንባታ ኢንቨስትመንቶች በመታገዝ የሰሌዳ (slab) ምርት በ2010 በ53% ካደገ በኋላ፣ በ2011 በ33% ፈጣን ዕድገት በማሳየት 9.7 ሚሊዮን ቶን ደርሷል።

አዳዲስ የብረት ማምረቻ ፋብሪካዎች ኢንቨስትመንቶች በሙሉ በኤሌክትሪክ አርክ ፈርነስ (EAF) ቴክኖሎጂ ላይ ያተኮሩ በመሆናቸው፣ የEAF ፋብሪካዎች በጠቅላላው የ4.96 ሚሊዮን ቶን የጥሬ ብረት ምርት ጭማሪ ውስጥ የ88% ድርሻ ይዘዋል። የEAF ፋብሪካዎች ጠቅላላ የጥሬ ብረት ምርት በ20.9% አድጎ 25.28 ሚሊዮን ቶን ሲደርስ፣ በመሰረታዊ ኦክሲጅን ፈርነስ (BOF) ቴክኖሎጂ በኩል ያለው የምርት ዕድገት ግን በ7.2% ብቻ ተወስኖ 8.83 ሚሊዮን ቶን ሆኗል።

አቅም

በ2011 በ10% ያደገው የቱርክ ጥሬ ብረት የማምረት አቅም በ2010 ከነበረበት 42.7 ሚሊዮን ቶን ተነስቶ ወደ 47 ሚሊዮን ቶን ደረጃ ደርሷል። ሆኖም በ2009 ከ70% በታች ወርዶ የነበረውና በ2010 በትንሹ ወደ 71% አገግሞ የነበረው የአቅም አጠቃቀም መጠን (capacity utilization rate) በ2011 ወደ 76% ከፍ ብሏል።

የተጠናቀቀ ብረት ምርት እና ፍጆታ

የቱርክ ጠቅላላ የተጠናቀቀ የብረት ምርት በ2011 ከነበረበት 26.30 ሚሊዮን ቶን በ21.5% አድጎ 31.94 ሚሊዮን ቶን ደርሷል። ይህ የተጠናቀቀ ብረት ምርት ዕድገት ከጥሬ ብረት ምርት የ17% ዕድገት የላቀ ነበር። በአዳዲስ የአቅም ግንባታዎች እገዛ ከፍተኛው የምርት ዕድገት በጠፍጣፋ ብረታብረት ምርቶች (flat products) ላይ የታየ ሲሆን፣ በ36.9% በማደግ 9.08 ሚሊዮን ቶን ደርሷል። የረጃጅም ብረታብረት (long steel) ምርት በ16.3% አድጎ ከ19.67 ሚሊዮን ቶን ወደ 22.87 ሚሊዮን ቶን ከፍ ብሏል። በ2011 ረጃጅም ብረታብረቶች ከጠቅላላው የተጠናቀቀ ብረት ምርት 71.6% ድርሻ ሲይዙ፣ የጠፍጣፋ ብረታብረት ምርቶች ድርሻ ደግሞ 28.4% ነበር። በ2011 የቱርክ ጠቅላላ የተጠናቀቀ ብረት ምርት በ5.64 ሚሊዮን ቶን ያደገ ሲሆን፣ የጠፍጣፋ ብረት ምርት ዕድገት የዚህን ጭማሪ 57% ይሸፍናል።

በ2011 የቱርክ ጠቅላላ ግልጽ የተጠናቀቀ ብረት ፍጆታ 26.93 ሚሊዮን ቶን የነበረ ሲሆን፣ ይህም ከ2010 የ23.60 ሚሊዮን ቶን ጋር ሲነፃፀር በ14.1% ጭማሪ አሳይቷል። ብዙውን ጊዜ በኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውሉት የረጃጅም ብረታብረት ምርቶች ጠቅላላ ፍጆታ በ17.7% አድጎ 13.72 ሚሊዮን ቶን ሲደርስ፣ በአውቶሞቲቭ፣ በማሽነሪ እና በቤት ዕቃዎች ኢንዱስትሪዎች ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውሉት የጠፍጣፋ ብረት ምርቶች ጠቅላላ ፍጆታ ደግሞ በ10.6% አድጎ 13.2 ሚሊዮን ቶን ደርሷል። በ2011 ከጠቅላላው 26.93 ሚሊዮን ቶን የብረት ፍጆታ ውስጥ ረጃጅም ብረታብረት 51% ድርሻ ሲይዝ፣ ጠፍጣፋ ብረታብረት ደግሞ 49% ድርሻ ነበረው።

በተጨማሪም በከፍተኛ የምርት ዕድገት ምክንያት የቱርክ የጠፍጣፋ ብረት ምርት/ፍጆታ ጥምርታ በ2005 ከነበረበት 40% ተነስቶ በ2011 ወደ 69% ከፍ ብሏል። በረጃጅም ብረታብረት ምርቶች ላይ የነበረው የምርት/ፍጆታ ጥምርታ በ2005 174% አካባቢ የነበረ ሲሆን፣ በ2008 ከፍተኛውን 215% ደረጃ ከነካ በኋላ በ2011 ወደ 167% ዝቅ ብሏል።

የቱርክ ኢኮኖሚ

በአለም ኢኮኖሚ ውስጥ አለመረጋጋት ቢኖርም፣ በአንዳንድ የመካከለኛው ምስራቅ ሀገራት ማህበራዊ ችግሮች እና በአውሮፓ ህብረት ውስጥ ያለው የዕዳ ቀውስ እየተባባሰ ቢሄድም፣ 2011 የቱርክ ኢኮኖሚ ከፍተኛ የእድገት መጠን ያስመዘገበበት ዓመት ነበር። ምንም እንኳን ስለ ዓለም አቀፍ ኢኮኖሚ ልማት ስጋቶች አልፎ አልፎ ገበያዎችን ቢያውኩም፣ የቱርክ ኢኮኖሚ በከፍተኛ የኢኮኖሚ ዕድገት ፍጥነት እና ቀጣይነት ባለው የበጀት ዲሲፕሊን ምክንያት በማደግ ላይ ባሉ ሀገራት እና በአውሮፓ ህብረት ኢኮኖሚዎች መካከል በግንባር ቀደምትነት ቦታውን ይዟል።

የቱርክ ኢኮኖሚ በመጀመሪያዎቹ 3 ሩብ ዓመታት የ9.6% ዕድገት አስመዝግቧል። የዋጋ ግሽበት ዓመቱን በባለ ሁለት አሃዝ መጠን አጠናቋል። የአምራቾች የዋጋ መግለጫ (PPI) በ13.33% ያደገ ሲሆን፣ የደንበኞች የዋጋ መግለጫ (CPI) ደግሞ በ10.45% አድጓል። የተፋጠነ ዕድገት የሥራ አጥነት መጠን እስከ ኖቬምበር 2011 ድረስ ወደ 9.1% ገደማ እንዲቀንስ ረድቷል።

የቱርክ ወጪ ንግድ (export) 135 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር (የ18.5% ጭማሪ) በመድረሱ እና ገቢ ንግድ (import) ወደ 241 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር (የ29.8% ጭማሪ) በማደጉ፣ የቱርክ የውጭ ንግድ ጉድለት በ47.7% አድጎ 105.9 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ደርሷል። የውጭ ንግድ ጉድለቱ ፈጣን ዕድገት የወቅቱ ሂሳብ ጉድለት (current account deficit) በ61% አድጎ 77.9 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር እንዲደርስ ምክንያት ሆኗል።

ወጪ ንግድ (ኤክስፖርት)

የቱርክ ጠቅላላ የብረት እና ብረታብረት ወጪ ንግድ (የብረት ምርቶችን እና የብረት ቧንቧዎችን ጨምሮ) በቶን መጠን በ5.3% ያደገ ሲሆን፣ በዋጋ ደግሞ በ25.2% አድጎ 16.63 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ደርሷል። በ2011 የቱርክ ከፊል-የተጠናቀቀ ብረት (semi-finished steel) ወጪ ንግድ በ34.3% በከፍተኛ ሁኔታ በመቀነስ ወደ 2.45 ሚሊዮን ቶን ወርዷል።

እጅግ አስደናቂው የወጪ ንግድ ዕድገት የታየው በአቅም እና በምርት ዕድገት ምክንያት በጠፍጣፋ ብረታብረት ምርቶች ላይ ሲሆን፣ በቶን መጠን በ51% አድጎ 2.3 ሚሊዮን ቶን፣ በዋጋ ደግሞ በ65% አድጎ 1.94 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ደርሷል። የቱርክ የብረት ኢንዱስትሪ በተለምዶ ወደ ውጭ ከሚልካቸው ምርቶች መካከል ትልቁን ድርሻ የሚይዘው የረጃጅም ብረታብረት ምርቶች ወጪ ንግድ በ14% አድጎ 10.5 ሚሊዮን ቶን፣ በዋጋ ደግሞ በ38% አድጎ 7.36 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ደርሷል። በዚህ መሠረት በቱርክ ጠቅላላ የብረት ወጪ ንግድ ውስጥ ከፊል-የተጠናቀቁ ምርቶች ድርሻ ከ21% ወደ 13% ሲቀንስ፣ የጠፍጣፋ ብረት ምርቶች ድርሻ ከ9% ወደ 12%፣ የረጃጅም ብረታብረቶች ድርሻ ደግሞ ከ52% ወደ 57% ከፍ ብሏል።

በክልላዊ ደረጃ በማህበራዊ እና ፖለቲካዊ አለመረጋጋት ምክንያት በቱርክ ጠቅላላ የብረት ምርቶች ወጪ ንግድ ላይ ከፍተኛው ቅናሽ የታየው በመካከለኛው ምስራቅ እና በሰሜን አፍሪካ ክልሎች ነው። ለቱርክ ብረት ትልቁ የወጪ ንግድ ገበያ በሆነው በመካከለኛው ምስራቅ እና በባህረ ሰላጤው ክልል የተደረገው የብረት ምርቶች ወጪ ንግድ በ13.6% ቀንሶ 6.36 ሚሊዮን ቶን ደርሷል። ለቱርክ ብረት ምርቶች ሁለተኛው ትልቁ የወጪ ንግድ ገበያ የነበረው የሰሜን አፍሪካ ክልል ወጪ ንግድ በ27.5% ቀንሶ 1.56 ሚሊዮን ቶን በመሆኑ፣ ክልሉን ወደ ሶስተኛ ደረጃ ዝቅ አድርጎታል። በ2011 የአውሮፓ ህብረት በመጀመሪያው ግማሽ ዓመት ጠንካራ አፈፃፀም በመታገዝ ለቱርክ የብረት ምርቶች 2ኛው ትልቁ የወጪ ንግድ ገበያ ሆኗል። ወደ አውሮፓ ህብረት የተደረገው ወጪ ንግድ በ59% አድጎ 2.28 ሚሊዮን ቶን ደርሷል።

ገቢ ንግድ (ኢምፖርት)

ምንም እንኳን የቱርክ ጠቅላላ የብረት ወጪ ንግድ በቶን መጠን በ3.3% ቀንሶ 10.68 ሚሊዮን ቶን ቢሆንም፣ የአንድ ክፍል ዋጋ ደረጃዎች በማገገማቸው ምክንያት የገቢ ብረት ዋጋ በ18.5% አድጎ 11.82 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ደርሷል።

በ37% የምርት ዕድገት ምክንያት ጠፍጣፋ ብረታብረት ከፍተኛ የገቢ ንግድ ቅናሽ ያሳየ ዋናው የምርት ቡድን ነበር። የቱርክ ጠቅላላ የጠፍጣፋ ብረት ገቢ ንግድ በቶን መጠን በ5.9% ቀንሶ 6.43 ሚሊዮን ቶን ሲሆን፣ የጠፍጣፋ ብረት ገቢ ንግድ ዋጋ ግን በ11.8% አድጎ 6.36 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ሆኗል። የቱርክ ትልቁ የወጪ ንግድ ምርት ቢሆንም እና ቱርክን በዓለም ላይ ካሉ ትላልቅ የረጃጅም ብረታብረት ላኪዎች አንዷ ቢያደርጋትም፣ የረጃጅም ብረታብረት ገቢ ንግድ በሚያስደንቅ ሁኔታ በ13.2% አድጎ 1.36 ሚሊዮን ቶን ደርሷል። ከረጃጅም ብረታብረቶች በተጨማሪ የቱቦ እና የቧንቧ ገቢ ንግድ በ21% አድጎ 366,000 ቶን መድረሱ በቱርክ ጠቅላላ የብረት ገቢ ንግድ ውስጥ ሌላው ትኩረት የሚስብ ክስተት ነበር።

በክልሎች የብረት ምርቶች ገቢ ንግድ (የብረት ምርቶችን እና ቧንቧዎችን ሳይጨምር) የአውሮፓ ህብረት 4.22 ሚሊዮን ቶን ብረት ወደ ቱርክ በመላክ በቀዳሚነት ሲቀመጥ፣ የነጻ መንግስታት የጋራ ህብረት (CIS) ሀገራት በ4.13 ሚሊዮን ቶን ይከተላሉ። የአውሮፓ ህብረት ከቱርክ ጠቅላላ የብረት ገቢ ንግድ 42.5% ድርሻ ሲይዝ፣ የCIS ሀገራት ደግሞ 41.5% ድርሻ ይዘዋል። በዚህ ረገድ ቱርክ ከእነዚህ ሁለት ክልሎች 84% የሚሆነውን ጠቅላላ የብረት ገቢ ንግድ አከናውናለች።

የብረት ንግድ ሚዛን

የቱርክ የወጪ/የገቢ ንግድ ጥምርታ በ2010 ከነበረበት 133% በ2011 ወደ 141% አሻቅቧል። የቱርክ የተጣራ የብረት ወጪ ንግድ በቶን መጠን ከ6.55 ሚሊዮን ቶን ወደ 7.86 ሚሊዮን ቶን፣ በዋጋ ደግሞ ከ3.31 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ወደ 4.81 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር አድጓል። ከአውሮፓ ህብረት ጋር የነበረው የብረት ንግድ ጉድለት ካለፈው ዓመት ጋር ሲነፃፀር በ11.4% ቀንሶ 2.62 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ሲሆን፣ ከCIS ሀገራት ጋር የነበረው የብረት ንግድ ጉድለት ግን በ10.2% አድጎ 2.87 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ደርሷል።

የቆሻሻ ብረት (Scrap)

በ2011 የጥሬ ብረት ምርት በ5 ሚሊዮን ቶን በማደጉ ምክንያት የቱርክ ጠቅላላ የብረት ቁርጥራጭ (scrap) ፍጆታ በ22% አድጎ ከ25.26 ሚሊዮን ቶን ወደ 30.79 ሚሊዮን ቶን ከፍ ብሏል። ምንም እንኳን የቱርክ ጠቅላላ የጥሬ ብረት ምርት ዕድገት 17% ቢሆንም እና በዋናነት ቁርጥራጭ ብረት የሚጠቀሙት የEAF ፋብሪካዎች ምርት ዕድገት 20.9% ቢሆንም፣ በአገር ውስጥ የቁርጥራጭ ብረት ምርት ዕድገት ምክንያት ጠቅላላ የቁርጥራጭ ብረት ገቢ ንግድ ያደገው በ11.8% ብቻ ነበር። በፍጆታ ውስጥ ከፍተኛ ጭማሪ ቢኖርም፣ ከውጭ የሚገባው የቁርጥራጭ ብረት ድርሻ በቱርክ ጠቅላላ የቁርጥራጭ ብረት ፍጆታ ውስጥ በ2010 ከነበረበት 76% በ2011 ወደ 70% ዝቅ ብሏል፣ ይህም የአገር ውስጥ ድርሻ ወደ 30% ገደማ እንዲያድግ አስችሏል። የቱርክ የብረት ኢንዱስትሪ 21.46 ሚሊዮን ቶን ከውጭ የመጣ የቆሻሻ ብረት እና 9.3 ሚሊዮን ቶን የአገር ውስጥ የቆሻሻ ብረት ጥቅም ላይ ውሏል።

ከአውሮፓ ህብረት የሚመጣው የቆሻሻ ብረት ገቢ ንግድ በ6.4% ቀንሶ 9.9 ሚሊዮን ቶን ቢሆንም፣ አውሮፓ ህብረት በ2011 ቱርክ ከውጭ ካስገባችው የቆሻሻ ብረት ውስጥ የ46% ድርሻ በመያዝ ትልቁ አቅራቢነቱን አስጠብቋል። ከዩኤስኤ የሚመጣው የቆሻሻ ብረት ገቢ ንግድ በ36% አድጎ 5.82 ሚሊዮን ቶን ደርሷል። ከዩኤስኤ በመቀጠል በቱርክ የቆሻሻ ብረት ገቢ ንግድ ውስጥ ሶስተኛዋ ትልቅ ሀገር ሩሲያ ስትሆን፣ ወደ ቱርክ የላከችው የቆሻሻ ብረት መጠን በ51% አድጎ 2.33 ሚሊዮን ቶን ደርሷል።

የኢንዱስትሪ ትንበያዎች

የቱርክ የጥሬ ብረት ምርት በ11% አድጎ 38 ሚሊዮን ቶን ገደማ ይደርሳል ተብሎ ይጠበቃል። የብረት ፍጆታ ደግሞ በ8% ያድጋል ተብሎ ይተነበያል። የታቀዱ የከተማ ልማት ትንሳኤ እና የመሠረተ ልማት ፕሮጀክቶች በቱርክ ኢኮኖሚ ዕድገት እና በብረት ፍጆታ ላይ ቀጣይነት ያለው እገዛ ያደርጋሉ ተብሎ ይጠበቃል። በአዳዲስ የምርት አቅሞች መከፈት ለብረት ምርቶች ፍጆታ አዳዲስ የኢንዱስትሪ ዘርፎች እንዲፈጠሩ ከመርዳት ባለፈ የገቢ ምርቶችን በአገር ውስጥ ለመተካት ያስችላል።

በአዳዲስ የአቅም ግንባታዎች መከፈት እና በአገር ውስጥ ገበያ ባለው ንቁ ተሳትፎ ላይ በመመስረት፣ የብረት ምርት ከተጠበቀው በላይ የማደግ አቅም አለው። በኤክስፖርት ገበያዎች ላይ ያለው ፍላጎት መቀነስ እና በጠፍጣፋ ብረታብረት ምርቶች ላይ የገቢ ምርቶችን በአገር ውስጥ መተካት መቀጠሉ የቱርክ ብረት ኢንዱስትሪ አገር ውስጥ ሽያጭን መደገፉን እንደሚቀጥል ይተነበያል። የቱርክ የብረት ኢንዱስትሪ የአገር ውስጥ ገበያውን በብቃት ለመጠቀም እድል ስላለው፣ የምርት ዕድገቱ በኢንዱስትሪው ላይ ጫና አይፈጥርም፤ እንዲሁም በኤክስፖርት ገበያዎች ላይ ሊኖሩ የሚችሉ መስፋፋቶች ምርቱን የበለጠ ይደግፋሉ። በዓለም ኢኮኖሚ ውስጥ አለመረጋጋት እና በዋና ዋና የወጪ ንግድ ገበያዎች ውስጥ ያለው ፍላጎት እየቀነሰ ቢሆንም፣ የብረት ዋጋ ደረጃዎች ከግብዓት ወጪዎች እና ፍላጎት ጋር በትይዩ በ2012 የእድገት አዝማሚያቸውን እንደሚቀጥሉ ይጠበቃል።