صنعت آهن و فولاد ترکیه

تولید فولاد خام ترکیه در سال ۲۰۱۱ به رکورد بی‌سابقه ۳۴.۱ میلیون تن رسید که نشان‌دهنده افزایش ۱۷ درصدی نسبت به سال گذشته است. به لطف این عملکرد خیره‌کننده که بالاترین نرخ رشد در بین برترین تولیدکنندگان فولاد جهان است، تولید فولاد خام ترکیه ۳۲.۲ درصد از تولید پیش از بحران در سال ۲۰۰۷ فراتر رفت. از این حیث، ترکیه پس از چین، هند و کره جنوبی، چهارمین کشوری بود که توانست تولید خود را فراتر از دوران پیش از بحران ببرد. این در حالی است که تولید کشورهای اسپانیا، فرانسه، اوکراین، ایالات متحده، ژاپن، آلمان، ایتالیا و روسیه هنوز به سطوح پیش از بحران بازنگشته است.

تولید شمش (بیلت) ترکیه در سال ۲۰۱۱ با ۱۱.۸ درصد رشد به ۲۴.۴ میلیون تن رسید. همچنین با راه‌اندازی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید، تولید اسلب (تختال) پس از رشد ۵۳ درصدی در سال ۲۰۱۰، با رشد چشمگیر ۳۳ درصدی دیگر مواجه شد و به ۹.۷ میلیون تن رسید.

از آنجایی که سرمایه‌گذاری‌های جدید در بخش فولاد تماماً بر روش کوره قوس الکتریکی (EAF) متمرکز بوده است، این کوره‌ها عامل اصلی ۸۸ درصد از افزایش ۴.۹۶ میلیون تنی کل تولید فولاد خام کشور بوده‌اند. تولید فولاد خام کوره‌های قوس الکتریکی با ۲۰.۹ درصد افزایش به ۲۵.۲۸ میلیون تن رسید، در حالی که رشد تولید در روش کوره اکسیژنی باز (BOF) در حد ۷.۲ درصد باقی ماند و رقم ۸.۸۳ میلیون تن را ثبت کرد.

کل تولید فولاد نهایی ترکیه در سال ۲۰۱۱ با ۲۱.۵ درصد افزایش نسبت به سال قبل، از ۲۶.۳۰ میلیون تن به ۳۱.۹۴ میلیون تن رسید. این نرخ رشد حتی از رشد ۱۷ درصدی تولید فولاد خام نیز فراتر رفت. به پشتوانه ظرفیت‌های جدید، بیشترین نرخ رشد تولید در بخش محصولات تخت مشاهده شد که با افزایش ۳۶.۹ درصدی به ۹.۰۸ میلیون تن رسید. تولید مقاطع طویل نیز با ۱۶.۳ درصد افزایش از ۱۹.۶۷ میلیون تن به ۲۲.۸۷ میلیون تن رسید. محصولات طویل ۷۱.۶ درصد از کل تولید فولاد نهایی در سال ۲۰۱۱ را به خود اختصاص دادند، در حالی که سهم محصولات تخت ۲۸.۴ درصد بود. در سال ۲۰۱۱، کل تولید فولاد نهایی ترکیه ۵.۶۴ میلیون تن رشد داشت که بخش محصولات تخت مسئول ۵۷ درصد از این توسعه بود.

مصرف ظاهری فولاد نهایی در ترکیه در سال ۲۰۱۱ با ۱۴.۱ درصد افزایش نسبت به ۲۳.۶۰ میلیون تن، به ۲۶.۹۳ میلیون تن رسید. در حالی که مصرف محصولات طویل (که عمدتاً در صنعت ساختمان استفاده می‌شود) با ۱۷.۷ درصد افزایش به ۱۳.۷۲ میلیون تن رسید، مصرف محصولات تخت (که بیشتر در صنایع خودروسازی، ماشین‌سازی و لوازم خانگی کاربرد دارد) با ۱۰.۶ درصد رشد به ۱۳.۲ میلیون تن دست یافت. در سال ۲۰۱۱، مقاطع طویل ۵۱ درصد و محصولات تخت ۴۹ درصد از کل مصرف ۲۶.۹۳ میلیون تنی فولاد کشور را شامل شدند.

علاوه بر این، در پی جهش پرقدرت تولید، نسبت تولید به مصرف محصولات تخت در ترکیه از ۴۰ درصد در سال ۲۰۰۵ به ۶۹ درصد در سال ۲۰۱۱ افزایش یافت. این نسبت در مقاطع طویل که در سال ۲۰۰۵ حدود ۱۷۴ درصد بود، پس از رسیدن به نقطه اوج ۲۱۵ درصدی در سال ۲۰۰۸، در سال ۲۰۱۱ به ۱۶۷ درصد کاهش یافت.

کل صادرات آهن و فولاد ترکیه (شامل مصنوعات و لوله‌های فولادی) با ۵.۳ درصد افزایش وزنی و ۲۵.۲ درصد افزایش ارزشی، به ۱۸.۵۴ میلیارد تن به ارزش ۱۶.۶۳ میلیارد دلار رسید. صادرات محصولات نیمه‌ساخته فولادی (شمش) در سال ۲۰۱۱ با کاهش شدید ۳۴.۳ درصدی به ۲.۴۵ میلیون تن رسید.

چشمگیرترین رشد صادرات به دلیل افزایش ظرفیت تولید در بخش محصولات تخت رخ داد که با رشد ۵۱ درصدی در تناژ به ۲.۳ میلیون تن و با افزایش ۶۵ درصدی در ارزش به ۱.۹۴ میلیارد دلار رسید. صادرات مقاطع طویل که به طور سنتی بزرگ‌ترین گروه صادراتی صنعت فولاد ترکیه است، با ۱۴ درصد افزایش به ۱۰.۵ میلیون تن و با ۳۸ درصد افزایش به ۷.۳۶ میلیارد دلار دست یافت. بدین ترتیب، سهم محصولات نیمه‌ساخته در کل صادرات فولاد ترکیه از ۲۱ درصد به ۱۳ درصد کاهش یافت، در حالی که سهم محصولات تخت از ۹ درصد به ۱۲ درصد و سهم مقاطع طویل از ۵۲ درصد به ۵۷ درصد ارتقا یافت.

از نظر جغرافیایی، به دلیل بی‌ثباتی‌های اجتماعی و سیاسی، بیشترین کاهش صادرات در خاورمیانه و شمال آفریقا رخ داد. صادرات فولاد ترکیه به خاورمیانه و منطقه خلیج فارس به عنوان بزرگ‌ترین بازار هدف، با ۱۳.۶ درصد کاهش به ۶.۳۶ میلیون تن افت کرد. صادرات به شمال آفریقا نیز با ۲۷.۵ درصد کاهش به ۱.۵۶ میلیون تن رسید و این منطقه را به رتبه سوم بازارهای صادراتی عقب راند. در سال ۲۰۱۱، اتحادیه اروپا به لطف عملکرد قوی در نیمه اول سال، با رشد ۵۹ درصدی و جذب ۲.۲۸ میلیون تن به دومین بازار بزرگ صادرات فولاد ترکیه تبدیل شد.

به دلیل رشد ۵ میلیون تنی تولید فولاد خام در سال ۲۰۱۱، مصرف کل ضایعات آهن در ترکیه نیز با ۲۲ درصد رشد، از ۲۵.۲۶ میلیون تن به ۳۰.۷۹ میلیون تن افزایش یافت. هرچند که تولید فولاد خام ۱۷ درصد افزایش یافته بود و مصرف ضایعات در کوره‌های قوس الکتریکی رشد ۲۰.۹ درصدی داشت، اما به دلیل افزایش تولید ضایعات در بازار داخلی، واردات ضایعات آهن تنها ۱۱.۸ درصد رشد کرد. سهم ضایعات وارداتی در کل مصرف ترکیه از ۷۶ درصد در سال ۲۰۱۰ به ۷۰ درصد در سال ۲۰۱۱ کاهش یافت که باعث شد سهم ضایعات داخلی به حدود ۳۰ درصد افزایش یابد. صنعت فولاد ترکیه در این سال ۲۱.۴۶ میلیون تن ضایعات وارداتی و ۹.۳ میلیون تن ضایعات داخلی مصرف کرد.

با وجود کاهش ۶.۴ درصدی واردات ضایعات از اتحادیه اروپا و رسیدن آن به ۹.۹ میلیون تن، این اتحادیه همچنان بزرگ‌ترین تامین‌کننده ضایعات ترکیه با سهم ۴۶ درصدی در سال ۲۰۱۱ بود. واردات ضایعات از ایالات متحده با ۳۶ درصد رشد به ۵.۸۲ میلیون تن رسید و روسیه با رشد ۵۱ درصدی و صادرات ۲.۳۳ میلیون تن ضایعات به ترکیه در جایگاه سوم قرار گرفت.